Samenzang in donkere nachten

De Britse rockartiesten Tom Smith (Editors) en Andy Burrows (Razorlight) maakten een album voor de donkere dagen voor Kerst. Volgende week openen ze samen het Crossing Border Festival.

Het winterseizoen vraagt om samenzang, vinden Tom Smith en Andy Burrows. Op donkere dagen komen de zanger van Editors en de ex-drummer van Razorlight regelmatig samen in de pub, om hun vriendschap te beklinken met drank en gezang. Uit hun herinnering diepen ze kerstliederen, folksongs en zo nu en dan een oude pophit op. Het hartverwarmende winterrepertoire is het tweetal zo dierbaar dat ze besloten er een album van te maken.

Het enige frivole element aan Funny Looking Angels is de hoes, waarop de twee vrienden zich met engelenvleugels getooid hebben. De muziek is stemmig en beheerst, van de negentiende-eeuwse traditional In the bleak midwinter tot jarentachtigcovers Only you (Yazoo) en It’s a wonderful life (Black). Tom Smith leent zijn herkenbare, melancholieke bariton aan The Christmas song van Nat King Cole, in duet met de engelachtige Agnes Obel. Andy Burrows, niet de minste songschrijver nadat hij voor Razorlight onder meer de hit America heeft geschreven, neemt een korte vakantie van de zonnige muziek van zijn huidige groep I Am Arrows in liedjes over ijs, sneeuw en winterse contemplatie.

„Het vergde inlevingsvermogen om deze donkere muziek op warme voorjaarsdagen op te nemen”, zegt Andy Burrows. „We sloten ons op in de studio en stelden ons voor dat het buiten sneeuwde. Elvis Presley nam zijn kerstplaten ook nooit daadwerkelijk in de winter op. Er zijn foto’s van hem waar ze hem op de warmste dag van het jaar naast een plastic kerstboom hebben neergezet, terwijl het zweet van zijn gezicht droop. Zo heet als bij Elvis was het bij ons niet. Voor een winterse sfeer volstond het om in de donkere studio een kaarsje te branden.”

Tom Smith beschouwde het als een uitdaging om liederen met een winters thema te schrijven, zonder de gebruikelijke clichés over arrensleeën en dennentakken. „When the Thames froze werd geïnspireerd door de bankencrisis en het studentenprotest in Londen. Het mocht geen protestlied over actuele zaken worden. De vrieskou in mijn songtekst is een allegorie voor de ijzige sfeer die over Engeland neerdaalde toen de crisis zich aandiende. In de donkere dagen rond Kerst praten mensen vaker dan normaal over de rampspoed die hun in het afgelopen jaar is overkomen, en de zorgen die ze zich maken voor de toekomst. Ik wilde een tijdloos lied schrijven om minder bedeelden een hart onder de riem te steken. Dat klinkt misschien een beetje pedant voor een succesvol popmuzikant, maar op een plaat als deze mag je een naïef sentiment vertolken.”

De winter is het seizoen van magische krachten die in de lucht hangen, zegt Burrows. „Ik heb niks met religie, maar als de bladeren vallen en het steeds vroeger donker wordt, ga ik geloven in de hogere macht van vriendschap en familiebanden. Muziek en samenzang zijn prachtige middelen om die banden aan te halen.” Smith nuanceert: „Een Engelsman die met vrienden in de kroeg zit en die Fairytale of New York van The Pogues kan aanhoren zonder in gezang los te barsten, moet van een andere planeet komen. Juist het feit dat er in dat lied uitbundig gevloekt en gescholden wordt, benadrukt de saamhorigheid van de mensen die de tekst woord voor woord mee kunnen zingen. Eens in de twintig jaar wordt er zo’n zeldzaam lied aan het kerstrepertoire toegevoegd waarin universele emoties worden aangeboord. Wij proberen daar ons steentje aan bij te dragen, al doen we het op een nettere manier dan The Pogues.”

Vroeger, zegt Burrows, konden popliefhebbers zich wekenlang verheugen op de race om de eerste plaats van de hitparade in de laatste week van het jaar. „Die kersthit heeft al zijn magie verloren nu de winnaar van X-Factor al bij voorbaat verzekerd is van winst. Kerst is een commercieel spektakel geworden waarin goedkope coverversies het winnen van waardige nieuwe songs. Wij doen geen moeite om ons in die race om de hitsingles te wringen, want wij denken dat we een ander, intelligenter circuit aan kunnen boren. De beste liedjes overleven op grond van hun zeggingskracht; niet het lieve smoeltje van de artiest.”

Smith en Burrows zijn trots op hun samenwerking als songschrijvers, een muzikaal verbond dat ze nog niet eerder geëxploreerd hadden. „Bij onze eigen bands zijn we gewend om solitair te werken”, zegt Smith. „Onze bandleden moeten meestal maar afwachten met welke kant-en-klare song wij ons in de oefenruimte melden. Als duo werken we veel interactiever. Ideeën laten we eerst een paar keer heen en weer kaatsen, voordat een nummer zijn vaste vorm vindt. In het bijzonder ben ik trots op het nummer This ain’t New Jersey, dat begon als een poging om iets in de stijl van Bruce Springsteen te schrijven. Het moest een afgerond verhaal worden dat als een film aan je voorbijtrekt, met een flinke lap tekst om er een dramatische lading aan te geven. Toen het af was, realiseerden we ons dat het wel een beetje Springsteenesk was geworden maar dat we onze eigen stem hadden gevonden als songschrijversduo.”

Gaan ze vaker samenwerken? „Onze reguliere bands blijven prioriteit nummer één”, zegt Smith. „Voordeel van deze wintermuziek is dat het seizoen eind december alweer is afgelopen en we met een schone lei aan iets nieuws kunnen beginnen.”

‘Funny Looking Angels’ verschijnt 28 nov bij Play It Again Sam. Smith & Burrows verzorgen 17 nov het openingsconcert van Crossing Border in de Koninklijke Schouwburg, Den Haag. 5 dec staan ze in Paradiso, Amsterdam.

    • Jan Vollaard