Nood breekt wet

Iran knutselt aan een atoombom. Israël wil aanvallen, Frankrijk dreigt met „ongekende sancties” en wat doet de Europese Unie? Die is „bezorgd” en vergadert met de 27 lidstaten over een „passende reactie”.

Als dat vergaderen net zo lang duurt als bij het Griekse reddingsplan, dan belooft het een feestelijke Kerst te worden. Zeker nu de Arabische Lente in Irans buurlanden zulke anti-Israëlsentimenten heeft losgemaakt. Egypte weigert PVV-Kamerleden nu al de toegang. Als de oorlog tegen Iran uitbreekt, is het onvoorspelbaar aan welke kant al die labiele ex-dictaturen zich scharen.

En kan Europa zo’n oorlog wel betalen, als Italië intussen rijp is voor noodsteun? Dat zal het vertrouwde beeld opleveren: Merkel en Sarkozy bedisselen iets in een achterkamer, voeren de druk op de andere lidstaten op om ermee in te stemmen en dwingen de armlastige landen tot hervormingen.

De democratie is op alle niveaus zoek: niemand controleert de Frans-Duitse onderonsjes, de betalende lidstaten hebben feitelijk geen andere keus dan in te stemmen, zoals ook de parlementen van de schuldsaneringslanden buitenspel staan. Zoals voor het redden van banken pas achteraf parlementaire toestemming kwam. Nood breekt wet.

En die missie in Iran? Die komt volgens hetzelfde mechanisme tot stand. Israël, de VS en Frankrijk regelen die in glazen gebouwen, buiten elke controle, waarna de nationale parlementen voor een voldongen feit staan. Voorafgaand aan het Iran-debat zal Rutte een meerderheid bij elkaar dealen in het Torentje – volgens het Kunduz-GroenLinks-model. Nood breekt wet.

Wat moet hij anders? Een referendum uitschrijven over Italië en Iran? Dat alleen het vóórstel al onze ondergang zou zijn, toont het buitenspel staan van de democratie heel treffend aan. Nood breekt wet en breekt vooral ook democratische inspraak.

Dat kunnen we accepteren – zoals de Romeinen in tijden van crisis een dictator aanstelden voor een half jaar – of we kunnen het tegengaan, door verregaande en volwaardige democratische controle in het Europees parlement af te dwingen.

Nood breekt wet, maar nu de nood zo hoog en permanent is, is het tijd om met die ongeschreven wet te breken.

Christiaan Weijts

    • Christiaan Weijts