Lucas Papademos wordt de nieuwe Griekse premier. Wie is het?

Lucas Papademos vandaag in Athene, na overleg met Griekse politieke leiders. Aan het begin van de middag werd duidelijk dat hij Papandreou opvolgt als premier. Foto Reuters / Yannis Behrakis

De nieuwe Griekse premier is de man die begin deze eeuw het land klaarmaakte voor de introductie van de euro. Nu is de voornaamste taak van Lucas Papademos er voor te zorgen dat die prestatie niet teruggedraaid wordt. Wie is de man die deze loodzware taak vandaag op zijn schouders nam? Vijf vragen over deze “monetaire havik”.

Wie is Lucas Papademos?

Lucas Papademos (64) werd in 1947 geboren in Athene en studeerde aan de MIT, een prestigieuze Amerikaanse technische universiteit in Cambridge, Massachusetts. Hij behaalde een mastertitel in electrical engineering in 1972 en promoveerde in 1978 in economie. Hij ging aan de Columbia University in New York economie doceren (negen jaar lang, van ‘75 tot ‘84) en keerde daarna terug naar Griekenland om van ‘88 tot ‘93 datzelfde te doen aan de Universiteit van Athene.

Vanaf 1994 was hij gouverneur van de Griekse centrale bank en in 2002 werd Papademos vicepresident van de Europese Centrale Bank, eerst de tweede man achter Wim Duisenberg en vanaf 2003 achter Jean-Claude Trichet. Per 1 juni 2010 zei hij de functie vaarwel en werd hij adviseur van premier Papandreou.

Vandaag werd hij aangesteld als opvolger van diezelfde Papandreou als premier van het land.

Wat deed hij bij de Griekse centrale bank?

Zijn belangrijkste prestatie tijdens zijn aanstelling was de overgang van de drachme naar de euro, begin deze eeuw. Papademos werd geprezen voor de manier waarop hij destijds de Griekse overheidsfinanciën wist te saneren en er zo voor zorgde dat zijn land op tijd klaar was voor de introductie van de euro. Griekenland werd daardoor gezien als het schoolvoorbeeld van hoe een kandidaat-EU-land snel de euro kan invoeren.

Papademos was een exponent van het ‘oude eurodenken’, zegt onze correspondent in Brussel, Caroline de Gruijter:

“Toetreden tot de eurozone was een politiek doel en Papademos heeft er hard zijn best voor gedaan. De standaarden waren toen heel anders en dat Griekenland lid kon worden is een product geweest van dat typisch ‘oude eurodenken’, waarbij er vanuit werd gegaan dat er weinig risico was en alles goed zou komen. Het was toen ook heel normaal dat het Griekse bureau voor de Statistiek was verbonden met de politiek.”

Inmiddels blijkt dat er toen te vroeg gejuicht is: Griekenland belandde vorig jaar in een financiële crisis die sindsdien alleen maar verergerde. Sarkozy liet eind oktober van dit jaar los dat het een vergissing was om Griekenland destijds toe te laten. “Ze zijn met valse cijfers binnengekomen.” Aan Papademos nu de zware taak ervoor te zorgen dat zijn werk van tien jaar geleden niet voor niets is geweest.

Wat deed hij bij de Europese Centrale Bank?

In die tijd stond Papademos bekend als een monetaire havik en een technocraat, zegt De Gruijter:

“Hij was niet van de spannende avonturen en vond dat de ECB zou moeten werken als de strenge Duitse Bundesbank, waarbij iedere bank een grote, eigen verantwoordelijkheid draagt. Dat is ook een beetje in de lijn van het ‘nieuwe eurodenken’, waarbij ieder land strenger op zijn eigen begroting moet letten.”

Waar staat hij voor?

In 1998 trad Papademos toe tot de Trilaterale commissie, die politieke en economische samenwerking tussen Europa, Zuidoost-Azië en Noord-Amerika wil bevorderen. Hij publiceerde verschillende artikelen over het functioneren van financiële markten, monetaire analyse en aanverwante onderwerpen. Ook schreef hij regelmatig over de Griekse schuldencrisis. Hij legt de nadruk op de eigen verantwoordelijkheid van landen om hun schulden onder controle te krijgen en stelt dat interventie van de Europese Centrale Bank altijd als tijdelijk gezien moet worden. “Overheden mogen niet aannemen dat de ECB ze blijft steunen.”

In een toespraak in 2001 prees Papademos de euro als een stevig houvast voor kleinere economiën in de nasleep van de terroristische aanslagen van 11 september.

Papademos geniet tegenwoordig veel respect onder de Griekse bevolking. Hij wordt gezien als een enigszins PASOK-gekleurde, maar toch relatief neutrale en hoogopgeleide econoom, zei onze correspondent in Griekenland, Marloes de Koning, vorige week:

“Zijn naam werd de afgelopen tijd al vaker genoemd in deze context. Saillant detail is dat hij zich onlangs in The Financial Times nog uitsprak tegen de haircut, het plan om banken 50 procent van hun Griekse schulden te laten afschrijven. Dat ondermijnt die banken, stelde hij, waardoor ze zelf in de problemen komen en genationaliseerd moeten worden.”

De nieuwe Griekse premier staat voor een loodzware taak. Waarom is Papademos de juiste man?

Die vraag stelden we aan Egbert Kalse van de economieredactie:

“Het is een goede econoom, maar hij zal moeten uitvoeren wat de troika - de geldschieters van de Europese Commissie, het IMF en de ECB - van Griekenland verlangt. Het steunakkoord moet door het parlement komen, maar er moeten ook snel sociale hervormingen worden doorgevoerd en de nationale bedrijven privatiseren. Daarvoor zal hij vooral moeten zorgen dat de politieke verdeeldheid in Griekenland wordt opgelost. Het scheelt daarbij dat hij niet uit de stal van Papandreou komt en wordt gezien als een neutrale leider.”

En onze correspondent in Griekenland, Marloes de Koning, zegt:

“Papademos was de eerste keuze van Papandreou en is onder deze moeilijke omstandigheden vermoedelijk de juiste man op de juiste plaats. Het grote voordeel van Papademos - die zowel gouverneur van de centrale bank van Griekenland is geweest als tweede man van de ECB - is dat hij zowel vertrouwen geniet binnen Griekenland, als binnen de financiële wereld.”

Een van de eerste dingen die Papademos na zijn aanstelling vandaag deed, was een beroep doen op het Griekse volk. Iedereen moet bijdragen aan het oplossen van de enorme problemen, zei hij. “We staan op een cruciaal kruispunt.”