Inventief redder van de oude stad

Met ingenieuze en betaalbare plannen zette architect Joop van Stigt zich in voor renovatie en hergebruik van gebouwen. Hij redde menig oud stadshart.

Als weinig andere architecten heeft de vrijdag overleden Joop van Stigt een stempel gedrukt op Amsterdam en andere oude Nederlandse steden. Hij deed dit niet met spectaculaire, beeldbepalende architectuur, maar door de renovatie en restauratie van oude gebouwen die dreigden te worden gesloopt. Hiermee redde hij stukken van het oude Amsterdam en andere Nederlandse steden.

Zo kreeg Van Stigt begin jaren tachtig de opdracht om de lange rij pakhuizen aan het Entrepotdok in Amsterdam te verbouwen tot woningen. De opdrachtgever wilde eigenlijk alleen de gevels van de tot Rijksmonument verklaarde pakhuizen laten staan en de rest vervangen door nieuwbouw. Maar Van Stigt liet met een ingenieus ontwerp zien dat het mogelijk was om de pakhuizen grotendeels te behouden en te verbouwen tot moderne woningen. Ook bij de redding van de 19de-eeuwse Vondelkerk van P.J.H. Cuypers in Amsterdam speelde hij een belangrijke rol. Terwijl velen zich al hadden neergelegd bij de sloop van deze beeldbepalende neogotische kerk of die zelfs toejuichten, wist Van Stigt in opdracht van de Stichting Vondelkerk een betaalbaar verbouwingsplan te maken. De kerk herbergt nu al vele jaren met succes bedrijfsruimten en staat bekend als een van de mooiste Cuyperskerken.

Met zijn inzet voor renovatie en hergebruik van bestaande gebouwen was Van Stigt zijn tijd vooruit. Algemeen wordt hergebruik nu als dé architectonische opdracht van de toekomst gezien. Van Stigt wees ‘gemakkelijke sloop’ af en pleitte voor kleinschalig stadsherstel. Mede doordat hij een ontwerper was die betaalbare alternatieven kon bieden voor sloop, vond zijn pleidooi steeds meer gehoor.

Na de Vondelkerk volgden nog vele restauraties en renovaties in en buiten Amsterdam, zoals die van het Amsterdamse Olympisch Stadion, alweer een gebouw waarvoor sloopplannen bestonden, en de Amsterdamse-Schoolwoningen in de P.L. Takstraat in Amsterdam.

In Rotterdam deed bureau Van Stigt de restauratie van het Groothandelsgebouw, een van belangrijkste gebouwen uit de wederopbouw.

Als hoogleraar bouwtechniek aan de Technische Universiteit in Delft deed Van Stigt ook onderzoek naar bijvoorbeeld de juiste reiniging van het kwetsbare zandsteen.

Via zijn leermeester Van Eyck kreeg Van Stigt belangstelling voor de Dogon-architectuur in Mali. Tot zijn dood bleef hij actief in de Stichting Dogon, die waterputten en scholen laat bouwen in Mali.