Dollars hamsteren in Argentinië

President Kirchner houdt de Argentijnen kalm met hoge uitkeringen. De economie groeit. Maar hoelang nog? Wie pesos heeft, ruilt ze uit voorzorg om voor dollars.

Two homeless people sleep under a campaign poster of President Cristina Fernandez that reads "Cristina 2011, the strength of the people" in Buenos Aires, Argentina, Friday, Oct. 21, 2011. At right, the posters read "I want you to win again, Cristina 2011." Fernandez is seeking a second term on the Oct. 23 general election.(AP Photo/Victor R. Caivano) AP

Marcel Haenen

Vraag het de Argentijn op straat en je krijgt vele antwoorden. Waarom stemden ze vorige maand zo massaal op de 58-jarige Cristina Fernández de Kirchner? In sommige provincies werd de Argentijnse presidenta herkozen met Noord-Koreaanse percentages.

Omdat Kirchner de salarissen en de sociale uitkeringen flink heeft verhoogd, luidt het meest gehoorde antwoord. Vrouwen kunnen bijvoorbeeld kinderbijslag krijgen als ze drie maanden zwanger zijn. Prijzen van openbaar vervoer, elektriciteit, gas en water zijn dankzij overheidssubsidies relatief laag. Bovendien kocht de regering de uitzendrechten van de voetbalcompetitie. Zo kunnen de voetbalgekke Argentijnen vrijwel dagelijks een wedstrijd bekijken op de staatstelevisie. Gratis.

Tien jaar na de ongekend diepe crisis van 2001 gaat het de Argentijnen voor de wind. De werkloosheid is historisch laag. De economie groeit jaarlijks bijna 10 procent, het hoogste cijfer in Latijns Amerika

Zogeheten cartoneros – berooide Argentijnen die tijdens de crisis door Buenos Aires sjokten, op zoek naar oud papier – zijn er nauwelijks nog.

De economische opleving is te danken aan de export van mondiaal gewilde producten, variërend van soja, vlees, peren, biodiesel tot koper. Ook het toerisme is flink gestegen, met in 2010 5,3 miljoen buitenlandse bezoekers (20.000 Nederlanders). Cristina Kirchner hielp de economie ondertussen met grote infrastructuurprojecten en overheidsbanen.

Paradoxaal genoeg bestaan naast het politieke vertrouwen van de Argentijnen in president Cristina groeiende zorgen over de economie.

Hoelang valt de sterke groei nog vol te houden? Argentijnen zijn het meest bezorgd over de steeds verder oplopende inflatie. Volgens overheidscijfers is de inflatie 10 procent, in werkelijkheid is de geldontwaarding zo’n 30 procent. Doordat de overheid geld in de economie pompt, wordt de peso telkens minder waard. Het vertrouwen in de munt daalt.

De dag na de verkiezingen zijn Argentijnen op ongekende schaal begonnen met dollars inslaan. En de dollardorst was al groot. Begin dit jaar werd er maandelijks 300 miljoen aan dollars aangeschaft. In april en mei was dit bedrag al opgelopen tot 1.700 miljoen dollar. In augustus en september kochten Argentijnen maandelijks 3.700 miljoen dollar.

„De bevolking vreest dat, net zoals tien jaar geleden, de peso opeens flink wordt gedevalueerd. Er is een enorme kapitaalvlucht gaande”, zegt een Europese bankier in Buenos Aires, die uit angst voor moeilijkheden met de regering niet met zijn naam in de krant wil. Wie pesos heeft, ruilt ze liever om voor dollars of koopt goederen die niet zo snel hun waarde verliezen, van koelkasten tot auto’s.

De Argentijnse regering heeft vorige week administratieve blokkades geïntroduceerd die het kopen van dollars lastig maken. Voor het aanschaffen van dollars moet de koper informatie overleggen die de belastingdienst in staat stelt te controleren of iemand genoeg verdient om zich de koop van buitenlandse valuta te kunnen permitteren.

Volgens de overheid zijn deze maatregelen bedoeld tegen witwassen en belastingontduiking. Maar het doet ook denken aan 2001, toen de overheid bankrekeningen bevroor om te voorkomen dat Argentijnen hun geld massaal naar het buitenland brachten.

Ook nu zijn er zorgen dat de oververhitte Argentijnse economie flink zal afkoelen. Verdere groei wordt bemoeilijkt door een tekort aan energie en arbeid. De directeur van de grootste producent van citroenen in Zuid-Amerika, Daniel Lucci, vertelt op zijn kantoor in Buenos Aires dat zijn firma Citrusvil – leverancier van Coca Cola – niet de benodigde vierduizend plukkers kan vinden voor het oogstseizoen. „Deze regering deelt zo royaal bijstandsuitkeringen uit dat veel mensen geen behoefte voelen om te werken.”

Lucci ontwikkelt nu een machine die de delicate oogst van citroenen moet versnellen. Dan kan hij het af met de helft van het huidige personeel. „Ik ben alleen bang dat de almachtige vakbonden in dit land dwars gaan liggen als ik minder arbeiders inschakel”, zegt Lucci. Hij kent landbouwbedrijven waar nieuwe machines na een arbeidsconflict opeens in de hens vlogen.

De oppositie vindt dat de Argentijnse regering meer investeringen moet aantrekken. Maar Argentijnse ondernemers zetten hun geld nu liever op een buitenlandse bank dan te investeren in eigen land.

Buitenlandse bedrijven zijn de afgelopen jaren door populistisch protectionistisch beleid geweerd. In Europa en Amerika bestaat bovendien wantrouwen ten opzichte van Argentinië nadat voorgangers van Cristina, zoals haar vorig jaar overleden echtgenoot Néstor Kirchner, het land de reputatie gaven van wanbetaler.

Het tegengaan van dollarjacht is volgens de Argentijnse minister van economische zaken, Amado Boudou, nodig omdat kwaadwilligen bezig zijn „collectieve hysterie” te zaaien.

En dat is gevaarlijk bij de temperamentvolle Argentijnen. Economen zeggen echter dat schijnmaatregelen en het waarschuwen tegen paniek alleen maar leiden tot meer vraag naar dollars en tot meer hysterie.