Zuid-Europa weg tegen dumpprijzen

Banken verkopen massaal hun staatsobligaties van Zuid-Europese landen. Een actie om te voldoen aan de strengere kapitaaleisen.

Of is het een hype?

Wie maakt ze los? BNP Paribas, Commerzbank, Société Général, Barclays, Royal Bank of Scotland, ING. De afgelopen maanden dumpen Europese banken massaal hun staatsobligaties van Zuid-Europese landen. Weg met dat spul. Met verlies verkopen? Geen probleem.

De Franse bank BNP Paribas verkocht de afgelopen vier maanden voor 8,3 miljard euro aan Italiaans schuldpapier. Maar ook obligaties van andere Europese landen werden door deze grote Franse bank van de hand gedaan. BNP nam haar verlies; 812 miljoen euro, zo maakte de bank vorige week bekend.

Voor sommige banken is het een mooie oplossing. Nieuwe eisen van de Europese bankautoriteit verplichten banken om volgend jaar een kernkapitaalratio van 9 procent te hebben. Een mogelijkheid om aan die eisen te voldoen, is bezittingen te verkopen, zoals staatsobligaties.

Maar volgens hoofd obligatiehandel Arjan de Ruiter van ING is het ook „een hype” om zoveel mogelijk staatsobligaties van de hand te doen. Veel banken zijn volgens hem de afgelopen dagen hun posities aan het afbouwen. „Het faillissement van het Amerikaanse MF Global heeft dit proces versneld.”

Het Amerikaanse handelshuis MF Global vroeg vorige week bescherming tegen schuldeisers aan. MF Global raakte onder meer in problemen omdat het gegokt had op Europees schuldpapier, voor een fiks bedrag. MF Global-topman Jon Corzine werd getrokken door de aantrekkelijke rentes op obligaties van Italië, Spanje, Ierland, Portugal en België. Door de schuldencrisis was het papier voor ‘een prikkie’ te koop. Voor 4,5 miljard euro kocht het handelshuis Europees schuldpapier.

Door de kredietbeoordelaars Moody’s en Fitch werd deze portefeuille echter als risicovol bestempeld en de kredietwaardigheid van het handelshuis werd verlaagd. Beleggers verkochten massaal hun aandelen MF Global, dat vervolgens ten onder ging.

De banken verkopen Italiaanse staatsobligaties, maar wie kopen ze?

Allereerst de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB heeft de laatste maanden op grote schaal obligaties van probleemlanden, waaronder Italië, gekocht om de rente laag te houden. Vorige week kocht de ECB voor ruim 9,5 miljard obligaties op. Maar de centrale bank maakt niet bekend van welke landen. Door het opkopen, daalt de rente voor deze probleemlanden. Een lage rente maakt de financiering van de Italiaanse staatsschuld minder kostbaar.

Maar de afgelopen dagen heeft, zo zeggen analisten, de ECB niet geïntervenieerd. „Ze wachten eerst de besluitvorming af in het Italiaanse parlement”, zegt een handelaar. „Door een eventuele aankoop van obligaties uit te stellen, stijgt de rente en kunnen ze druk uitoefenen op de Italiaanse politiek. En bij de ECB kennen ze nu het klappen van de zweep.” Hij doelt op Mario Draghi, die sinds een week president is van de Europese Centrale Bank.

Daarnaast kopen ook institutionele beleggers obligaties op. Katrien Hooyman van Theodoor Gilissen: „Sinds eind oktober zijn de Italiaanse koersen met 4 procent gedaald. Dat is relatief veel.” Maar ze kunnen ook weer snel stijgen. Volgens de obligatiespecialist kan dat gebeuren als de Europese Centrale Bank (ECB) Italië blijft steunen en premier Silvio Berlusconi opstapt. Mocht dat niet gebeuren, dan komen de koersen volgens haar in „een vrije val”. Dan zal de rente op Italiaans schuldpapier nog verder oplopen; dalende obligatiekoersen betekenen een stijgende rente.

Volgens Barry van der Laan, hoofd van IG Markets, bezitten de Franse banken in totaal 400 miljard euro aan Italiaanse obligaties. De obligaties worden, volgens hem, vaak verkocht met zogenoemde credit default swaps. Dit is een soort verzekering tussen twee partijen, waarmee bijvoorbeeld een faillissement van Italië wordt afgedekt. „Als je het risico afdekt, levert een Italiaanse obligatie een mooi rendement op”, zegt Van der Laan. Naast de ECB zijn particulieren, vermogensbeheerders en financiële instellingen volgens hem de aankopende partijen. „Dus eigenlijk de traditionele partijen, met uitzondering van de banken”, zegt hij.

Maar waarom houden banken de Italiaanse staatsobligaties – die tot een half jaar geleden als vrijwel risicoloos werden gezien – niet gewoon aan? Waarom niet wachten tot de obligaties aflopen en Italië de schuld aflost?

Het is vooral een imagokwestie, zegt Sandor Steverink van Delta Lloyd Asset Management. „Banken willen nu van hun schuldpapier af zodat ze aan het einde van het jaar kunnen laten zien dat ze nauwelijks nog staatsobligaties op de balans hebben.” Staatsobligaties zijn besmet.

Maar volgens Arjan de Ruiter van ING is er ook echt vrees in de financiële markt dat Italië haar staatsobligaties niet volledig zal aflossen. „Dat is de miljoen dollar vraag. Gaat Italië die staatsobligaties ooit nog helemaal aflossen?” Een belegger die daar in gelooft, moet zijn posities gewoon vasthouden, zegt De Ruiter. „Maar dan moet je wel lef hebben.”