Nobelprijs geeft geen stemgarantie in Liberia

De legitimiteit van de herkozen president Sirleaf staat onder druk.

Zeker na het afhaken en boycot van haar opponent.

De presidentsverkiezingen in Liberia zijn een gelopen race sinds oppositieleider Winston Tubman zich vorige week terugtrok uit de tweede ronde. Maar nog steeds was de stembusgang van gisteren een belangrijke test voor de fragiele vrede en democratie in Liberia.

Hoeveel mensen zouden de moeite nemen te stemmen en zo de eerste gekozen vrouwelijke president in Afrika en kersverse Nobelprijswinnaar Ellen Johnson Sirleaf een stevig tweede mandaat te geven?

De tekenen waren niet bemoedigend bij de stembureaus in de hoofdstad Monrovia. Stonden honderden kiezers vorige maand nog urenlang op straat om hun stem uit te kunnen brengen, nu was er bij veel stembureaus geen rij te bekennen.

De Liberianen die wel kwamen stemmen, kregen een stembiljet met twee foto’s in handen gedrukt. Aan de ene kant Ellen Johnson Sirleaf, met kenmerkende bril en traditionele Afrikaanse hoofddoek, aan de andere kant de voormalige VN-diplomaat Tubman. De stembiljetten waren al gedrukt en de tijd ontbrak om Tubmans foto nog te verwijderen.

Tubman heeft zich teruggetrokken omdat er volgens hem gefraudeerd is bij de eerste ronde. Hij beschuldigt de kiescommissie ervan op de hand te zijn van Sirleaf. Maar internationale waarnemers zeggen dat de eerste ronde eerlijk is verlopen. Volgens de meeste analisten heeft Tubman zich teruggetrokken om gezichtsverlies te voorkomen.

Het probleem is dat Tubman zijn aanhang heeft opgeroepen de tweede ronde te boycotten. Dit heeft waarschijnlijk bijgedragen aan de lage opkomst en ondergraaft de legitimiteit van de verkiezingen en van Sirleafs overwinning. En dat terwijl de democratie nog fragiel is. Het zijn pas de tweede verkiezingen sinds er een einde kwam aan de wrede tweede burgeroorlog (1999-2003), die aan naar schatting 150.000 mensen het leven heeft gekost, en de eerste verkiezingen in Liberia zonder hulp van de VN. Het was de internationale gemeenschap er alles aan gelegen dat Tubman bleef meedoen. Zowel de VS als de VN riepen Tubman op mee te doen en zijn aanhangers aan te sporen te gaan stemmen.

Tubman liet zich niet overhalen. In plaats daarvan waarschuwde hij zondag in een interview met persbureau Reuters voor geweld als de verkiezingen niet de steun hebben van zijn partij. „De invloed op de regio zal enorm zijn als we weer afglijden in chaos. De cyclus zou opnieuw beginnen: verwarring in buurlanden, mensen die vluchten, spanning in het land. Dit zal op de lange termijn kostbaarder zijn dan uitstel van de verkiezingen.”

Toen de kiescommissie maandag liet weten dat de verkiezingen zouden doorgaan, leek het er even op dat de waarschuwing van Tubman zou worden bewaarheid. Zijn aanhangers blokkeerden de Tubman Boulevard in Monrovia – genoemd naar oom William Tubman, die 27 jaar president was – en gooiden met stenen. De politie gebruikte eerst traangas tegen de betogers, later openden agenten het vuur. Er vielen zeker een dode en zeven gewonden.

„Moeder Ellen Johnson Sirleaf, zij is verantwoordelijk”, reageerde George Weah, een voormalige voetbalster, die Tubmans kandidaat is voor het vicepresidentschap. Ook Tubman zelf gaf de Nobelprijswinnares onmiddellijk de schuld van het geweld. „Het laat zien waarom de Liberianen vastbesloten zijn van deze leider af te komen”, zei hij. „Ze is iemand die geweld gebruikt tegen vreedzame mensen.” Toch konden maar weinig Liberianen sympathie opbrengen voor de relschoppers.

Twee radiozenders die Tubman steunen – King FM en Love FM – werden in de nacht na de rellen gesloten. „Gewapende politieagenten vielen binnen tijdens een nieuwsuitzending. Ze bedreigden journalisten met een pistool en zeiden dat ze moesten vertrekken”, zei Paul Mulbah, de manager van Love FM tegen Reuters.

Zo is nog lang niet zeker dat de herverkiezing van Sirleaf ook betekent dat de stabiliteit in Liberia gegarandeerd is. Bovendien kan ze in eigen land niet bogen op een heldenstatus zoals in het Westen. Veel Liberianen zien haar als een vertegenwoordiger van de door corruptieschandalen besmette politieke elite. Daarbij heeft ze in de tweede ronde de steun gekregen van de beruchte oud-krijgsheer Prince Johnson, die in ruil 30 procent van de regering eiste. De partij van Sirleaf ontkent dat er een akkoord is gesloten, maar aan zijn steun zal zeker een prijskaartje hangen.

    • Toon Beemsterboer