Lage opkomst in Liberia ondermijnt legitimiteit Johnson Sirleaf

Nobelprijswinnaar Johnson Sirleaf is gisteren herkozen als president van Liberia. Maar de rellen en de boycot van de oppositie tonen hoe fragiel de democratie nog is.

Leaflets dropped by helicopter fall onto a market in the Paynesville Red Light neighbourhood during a final campaign rally for incumbent Liberian President Ellen Johnson-Sirleaf in the capital Monrovia, November 6, 2011. Liberian President Ellen Johnson-Sirleaf urged voters on Saturday to ignore a poll boycott called for by her rival, saying the move was illegal and intended to intimidate Liberians. REUTERS/Finbarr O'Reilly (LIBERIA - Tags: POLITICS ELECTIONS) REUTERS

Jacob Davies (49) probeert uit te leggen waarom hij de verkiezingen zo belangrijk vindt. Hij heeft lang genoeg geleefd, zegt hij, om te weten dat het ieder moment afgelopen kan zijn. Zeker in Liberia, waar de gemiddelde levensverwachting 55 jaar is. „Dit is een evenement dat maar eens in de zes jaar plaatsvindt. Zes jaar is een lange tijd. Daarom heeft niemand het recht je te zeggen dat je niet mag stemmen.” Davies, een dunne, energieke man, denkt aan de toekomst. „Overleven is vooruitkijken.”

De Liberiaanse presidentsverkiezingen lijken met een anticlimax te eindigen. Stonden de kiezers vorige maand bij de eerste ronde de hele dag geduldig in de rij voordat ze hun stem konden uitbrengen, de opkomst voor de beslissende ronde gisteren was zo laag dat de legitimiteit van de verkiezingen en de overwinning van president Ellen Johnson Sirleaf werden ondergraven.

Veel stemlokalen in de hoofdstad Monrovia zagen de kiezers ’s ochtends druppelsgewijs binnenkomen. De rest van de dag hing er een slaperige sfeer. Bemoedigend was het niet, daarover waren veel Liberianen het eens.

Het was dan ook bij voorbaat een gelopen race. De rivaal van Nobelprijswinnaar Johnson Sirleaf, oppositieleider Winston Tubman, maakte vrijdag bekend dat zijn partij, Congress for Democratic Change (CDC), zich terugtrok uit de tweede ronde. Tubman beweert dat er tijdens de eerste ronde fraude is gepleegd. Ook beschuldigt hij de kiescommissie van partijdigheid. De aantijgingen zijn volgens velen ongeloofwaardig, onder hen de Verenigde Staten, die Liberia tot ver in de jaren tachtig als pied-à-terre in Afrika gebruikten.

De meeste analisten hebben de conclusie getrokken dat Tubman en zijn running mate George Weah bang waren voor gezichtsverlies. „CDC ontwijkt de nederlaag”, kopte een krant. Het hoofd van de kiescommissie had eerder die week al ontslag genomen om aan de eisen van Tubman en Weah tegemoet te komen en hun geen excuus te geven de verkiezingen te saboteren.

Maar straatarm Liberia is vruchtbare grond voor complottheorieën Veel jongeren geloven de aantijgingen van Tubman wél. De belangrijkste attractie van de CDC is de zwijgzame voetbalheld George Weah, ooit gekroond tot beste voetballer ter wereld. Weah haat het geven van interviews, maar zijn ambitie is af te lezen op de speciale nummerplaat van zijn Hummer: KING, tevens de naam van zijn eigen radiostation.

Weah was in 2005 ook de belangrijkste uitdager van Johnson Sirleaf. Toen legde hij het tegen haar af omdat hij laagopgeleid is en geen bestuurservaring heeft. Ditmaal kreeg hij versterking van Tubman, een advocaat die een tijdje bij de VN heeft gewerkt. Samen haalden ze in de eerste ronde 33 procent van de stemmen. Veel jongeren geloven niet dat zij zomaar zouden liegen.

Zondag verspreidde de CDC een opruiende flyer waarin Johnson Sirleaf een ‘satan’ werd genoemd. Tubman waarschuwde voor geweld als de verkiezingen niet zouden worden uitgesteld. „De invloed op de regio zal enorm zijn als we weer afglijden in chaos”, zei hij in een interview. „De cyclus zou opnieuw beginnen: verwarring in buurlanden, mensen die vluchten, spanning in het land.” Het klonk als een dreigement.

Onder de achterban van Weah bevinden zich straatjongeren die meevochten in de burgeroorlog. De dag daarop verzamelden zich honderden aanhangers rond het partijkantoor op een braakliggend terrein naast de hoofdweg. Het protest liep uit de hand. De nerveuze politie sloeg de demonstranten hardhandig uiteen met traangas en waarschuwingsschoten. Twee jongens kwamen om.

Tubman gaf de Johnson Sirleaf de schuld van het geweld. „Het laat zien waarom de Liberianen vastbesloten zijn van deze leider af te komen”, zei hij. „Ze is iemand die geweld gebruikt tegen vreedzame mensen.”

Toch konden weinig Liberianen sympathie opbrengen voor de relschoppers. Veel inwoners van Monrovia zijn zo getraumatiseerd door de burgeroorlog dat ze zich bij elk teken van onrust thuis opsluiten. De betoging vond bovendien plaats op de plek waar in 1990 voor het eerst gevochten werd. Angst voor rellen werd door sommige kiezers aangevoerd als reden om thuis te blijven.

Daarmee heeft de oppositie haar doel bereikt: de lage opkomst tast de geloofwaardigheid aan van de tweede ambtstermijn van Johnson Sirleaf. Het is nu de vraag of de CDC meer protesten zal organiseren. „Dit is helaas het niveau van de politiek in Liberia”, zegt Harry Jackson, een ingenieur die na een lange carrière in de VS is teruggekeerd. „We zijn nog lang geen volwassen natie.”