Hoe stenen straks uw gezondheid redden

De angsten en de oplossingen van de toekomst ballen zich samen in vier letters. H. U. I. S.

Is uw eigen huis een last of een zegen? Somberaars, zwartkijkers en beroepssceptici zoals de directie van De Nederlandsche Bank domineren de discussie over fiscale renteaftrek en de huizenmarkt. Dat is de tijdgeest, het is niet anders. Maar: Nederland verdient beter.

Eerst een van mijn favoriete statistieken: de waarde van huizen en woninghypotheken (zie pagina 47, Macro Economische Verkenning 2012, Centraal Planbureau). De huizen zijn 1.301 miljard euro waard (peildatum 2010). De bijbehorende schuldenberg is 653 miljard. Bij een prijsdaling van 50 procent staat er nog bijna genoeg bezit tegenover de schulden, al is zo’n terugval een drama voor individuele eigenaren.

Het middelpunt van de angst is De Nederlandsche Bank. In haar overzicht van de financiële instabiliteit hervatte de centrale bank vorige week haar ‘agitprop’ tegen de schulden. De nieuwe klacht is dat de banken permanent geldschieters op de financiële markten moeten vinden omdat zij die woningleningen niet volledig met spaargeld kunnen financieren. Gezien de angst onder beleggers groeit het risico dat de banken opeens veel meer rente moeten betalen voor hun eigen financiering. Dat geeft maar onrust. De prijsdaling van huizen (8 procent ten opzichte van de piek in 2008) en de daling van het aantal transacties voedt volgens De Nederlandsche Bank ook de onrust bij huiseigenaren.

De ervaring heeft geleerd dat een huizenmarkt kapseist na twee schokken: rap stijgende rente (nu onwaarschijnlijk) en/of rap stijgende werkloosheid (die loopt de laatste maanden wel stevig op). De meest onzekere dreiging nu is: gaan meer mensen scheiden en geeft dat extra geforceerde huizenverkopen? Goeie kans dat De Nederlandsche Bank in haar volgende overzicht van de financiële instabiliteit over zes maanden ook echtscheidingscijfers opneemt.

Het hart van het optimisme en oplossingen is Den Haag. In een reactie op het winterscenario van De Nederlandsche Bank zei minister-president Mark Rutte (VVD) al dat tegenover de huizenschulden ook bezittingen staan. Dat zult u vaker horen. Niet omdat het een complot is, maar vanwege de onverbiddelijke logica: financieel vermogen transformeren in concrete diensten voor de oude dag. Dat kost wel geld, maar is geen extra belasting voor de publieke kas. Dat maakt het idee politiek aantrekkelijk, ondanks de aanslag op de particuliere vermogens.

„Als ouderen een eigen huis hebben, zouden ze de waarde kunnen inzetten om zorg te financieren”, zei directeur Paul Schnabel van het Sociaal en Cultureel Planbureau, een denktank, afgelopen zaterdag in de Volkskrant.

Niet nieuw, maar Schnabel is een opinieleider in een discussie die nu onder specialisten wordt gevoerd. De leidende ideeënmaker is pensioenbeheerder PGGM die zorg, oude dag en vermogen effectiever wil combineren. PGGM is ook pleitbezorger van zorgsparen: tijdens je werkzame leven geld opzij zetten om later (ouderen)zorg te betalen. Minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) vraagt er advies over. Zorgadviseur Wouter Bos (KPMG, PvdA) voelt er wel voor, bleek in Buitenhof. Toch komt het woord zorgsparen niet voor in het recente advies van de Raad voor Volksgezondheid en Zorg over ziekenhuiszorg in 2020 en ook niet in de achtergrondstudie drie KPMG-adviseurs, onder wie Bos, daarbij schreven.

Terecht. Zorgsparen is een overbodig idee. Nederlanders sparen nu al bovenmatig veel, zowel verplicht (pensioen, levensverzekering) als op eigen houtje.

menno tamminga

    • Menno Tamminga