Here Begins a Dark, Incredibly Long Winter

Al enkele weken lees ik overal dat er een horrorwinter voor de deur staat. Drie maanden lang zal het Siberisch koud worden in de Lage Landen. Temperaturen van min 25 graden zullen geen uitzondering zijn. De sneeuw zal vallen om te blijven. Het Vlaams Gewest hamstert preventief 42.000 ton strooizout. Het woord horrorwinter heeft zich als een teek in mijn bewustzijn genesteld. Ik sla zoveel mogelijk novemberzon op en werk aan mijn weerstand. Mijn laatste aankopen doen vermoeden dat ik die winter verkleed als teddybeer tegemoet zal gaan. Misschien is het wel een commercieel complot van kledingzaken en strooizoutleveranciers, denk ik hoopvol, terwijl ik mijn oververhitte voeten uit mijn nieuwe gevoerde laarzen bevrijd.

In de overtuiging dat ik de komende kou moet leren aanvaarden, wend ik me tot de Samen, het volk uit Lapland dat de benaming ‘Lappen’ als een belediging beschouwt. Vorige week bezocht ik in het Athenaeum Museum in Helsinki een tentoonstelling met kunst uit Lapland. Op alle schilderijen wordt sneeuw afgebeeld en als het een abstract werk betreft, is er toch een vermoeden van sneeuw. Samen maken ook beelden mét sneeuw, maar daar is het in het museum te warm voor. Eén kunstenaar schildert veelvuldig besneeuwde radiatoren. Een werk van Reidar Särestöniemi heet Here Begins a Dark, Incredibly Long Winter. Geen naaktportret te bespeuren.

Gaandeweg krijg je de indruk dat al die kou het volk enigszins heeft getraumatiseerd. De schoonheid van het noorderlicht blijft kunstenaars door de jaren heen inspireren, maar naast de liefde voor het natuurfenomeen drukken de schilderijen vooral een verlangen naar licht uit. Tussen de werken heeft het museum grote verlichte wanden opgesteld, als uitvergrote lichttherapieschermen. En als de horrorseizoenen in Lapland even ophouden, dan komen de monsterlijke insecten; kanjers van muggen hangen met ondoorzichtige draden aan het museumplafond.

In IJsland zouden Seasonal Affective Disorders alleen bij immigranten voorkomen. Als de IJslanders genetisch bestand zijn tegen winterdepressies, dan zou je van de Samen toch hetzelfde verwachten.

Waarschijnlijk heeft mijn sombere interpretatie van kunst uit Lapland vooral met projectie te maken. Volgens Wikipedia komt een winterdepressie tot uiting met overdreven vermoeidheid, teruggetrokken gedrag, een hang naar koolhydraatrijk voedsel, grotere somberheid en prikkelbaarheid. Geconfronteerd met deze symptomen zal ik mezelf voorhouden dat het enkel om een complot van lichtbakproducenten gaat.