Groeiende onrust markten om Italië

Italian Premier Silvio Belrlusconi holds a pen on a note he wrote during Democratic party leader Pierluigi Bersani's speech, the note reads: "308, -8 traitors; Government upturn; Vote; Take note; Resignation; Italian President; One solution; Let's move", prior to the start of a voting session at the Lower Chamber, in Rome, Tuesday, Nov. 8, 2011. Premier Silvio Berlusconi won a much-watched vote Tuesday, but the result laid bare his lack of support in Parliament as financial pressure from the eurozone debt crisis pummeled Italy. (AP Photo/Andrew Medichini) AP

Met paniek hebben de financiële markten vanochtend gereageerd op de onduidelijke gevolgen van de vertraagde val van het kabinet Berlusconi. De financiële stabiliteit van Italië is in gevaar.

De rente op tienjarige staatsobligaties stond rond het middaguur op bijna 7,5 procent, een niveau dat Griekenland en Portugal nekte. De beursindex in Milaan daalde met 4,3 procent. Oppositieleiders riepen op tot versnelde uitvoering van de aan de Europese Unie beloofde hervormingen en versneld aftreden van Berlusconi. Deze zei gisteravond dat hij na de invoering van de hervormingswet zal terugtreden. Enkele uren daarvoor bleek uit een stemming dat zijn regering geen meerderheid meer heeft.

„De cijfers van deze ochtend tonen aan dat de internationale investeerders Berlusconi niet geloven, niet eens wanneer hij belooft af te treden’’, aldus Benedetto della Vedova, leider van oppositiepartij Futuro e Libertà. Berlusconi’s aankondiging werd door de Italianen met zorg en wantrouwen, maar vaak ook met onverschilligheid ontvangen. De problemen zijn te talrijk om het vertrek van de flamboyante, door justitie vervolgde en internationaal bespotte premier met een gerust hart tegemoet te zien.

„Berlusconi weg? Ach. Eerst zien dan geloven”, luidde de meest gehoorde reactie op straat. In de politieke praatprogramma’s overheerste gisteravond zorg, angst bijna.

De Italianen vertrouwen hun politici niet. Ze betwijfelen of de politieke klasse de eendracht zal vinden die nodig is om het land te hervormen. Meer dan de helft van de bevolking vreest dat het land op een faillissement afstevent, zo bleek uit een gisteravond gepresenteerde peiling.

Na een strijd van ruim een jaar zag de vechtjas Berlusconi zich gisteren gedwongen naar het presidentiële paleis te gaan. Toen hij een uur later weer buiten stond was de boodschap klassiek Berlusconiaans: hij vertrekt, maar toch ook weer niet. Eerst mag hij van president Giorgio Napolitano de hervormingswet nog door Senaat en het Huis van Afgevaardigden loodsen. Als een ‘man van eer’ wil hij daarna afscheid nemen.

De internationale markten gunnen Berlusconi die tijd niet meer. Vanuit Brussel wordt ook aangedrongen op haast. Gisteren lekte een zeer vernederende brief uit van de Europese Commissie met 39 vragen aan de Italiaanse regering die al voor vrijdag moeten worden beantwoord. „De antwoorden op de maatregelen die in Italië moeten worden doorgevoerd dienen zo snel mogelijk te komen. Met deze regering of met een andere”, zei eurocommissaris van Monetaire Zaken Olli Rehn gisteren in Brussel.

Wanneer Berlusconi eenmaal zijn portefeuille zal hebben ingeleverd, is het aan president Napolitano om een brede regering samen te stellen. Maar gisteren werd al meteen duidelijk dat dit niet gemakkelijk wordt. Berlusconi zei in eerste reactie op zijn ontslag: „Het is niet aan mij, maar ik zie maar één mogelijkheid en dat is nieuwe verkiezingen. Het parlement is verlamd.”

De zakenman-premier wordt vervolgd vanwege belastingontduiking, corruptie en het aanzetten tot prostitutie. Hij kan het zich niet veroorloven de controle op de macht lange tijd uit handen te geven. Nieuwe verkiezingen – al dan niet met hemzelf als lijsttrekker – kunnen Berlusconi weer een parlementaire machtsbasis bieden om hemzelf en zijn zakenimperium te beschermen.

Dat is zelfs zo als Berlusconi’s partij Volk van de Vrijheid de verkiezingen verliest. Juist nu brede politieke steun voor de pijnlijke hervormingen vereist is, kan Berlusconi als oppositieleider proberen persoonlijke bescherming voor rechtsvervolging af te dwingen, in ruil voor steun voor bezuinigingen.

Het is twijfelachtig of de oppositiepartijen akkoord gaan met de door te voeren hervormingen zoals versoepeling van het ontslagrecht.

Berlusconi’s langste dag; paniek op de markten: pagina 9

    • Bas Mesters