Euthanasie niet bestraft bij wilsonbekwaamheid

Voor het eerst in Nederland hebben artsen goedkeuring gekregen voor euthanasie bij een vrouw met dementie in een gevorderd stadium. Niet eerder keurde de verantwoordelijke toetsingscommissie euthanasie goed bij iemand die niet meer de consequenties van haar eigen verzoek kon overzien. De wet schrijft voor dat de arts overtuigd moet zijn dat het euthanasieverzoek vrijwillig en weloverwogen is.

De patiënt overleed in maart van dit jaar in Noord-Brabant. Ze was 64 jaar en voerde al acht jaar gesprekken met haar huisarts over euthanasie als zij haar kinderen door dementie niet meer zou herkennen. Maar vlak voor haar dood kon zij deze wens niet meer duidelijk verwoorden. Daardoor leek het moment gepasseerd om euthanasie uit te voeren, maar de arts wist door de talloze gesprekken met haar en haar familie precies wat de vrouw wilde. Hij had er moeite mee haar op het laatste moment in de steek laten. Hij kreeg steun van de SCEN-arts Constance de Vries; een SCEN-arts (Steun en Consultatie bij Euthanasie in Nederland) is de tweede arts die bij euthanasieverzoeken moet worden geraadpleegd.

„Wij hebben hier heel lang over gesproken. Als je niet meer wilsbekwaam bent, kan een schriftelijke wilsverklaring de mondelinge gaan vervangen”, zegt De Vries. De vrouw had al lange tijd een schriftelijke wilsverklaring, noodzakelijk om hulp bij zelfdoding te krijgen van een arts. „Maar zij was op de dag zelf al te ver weg om die verklaring mondeling te bevestigen. Zij kon de arts niet meer helder antwoorden of zij wist dat zij zou sterven door de injectie. Ze slaagde er niet meer in het allemaal goed op een rijtje zetten”, vertelt De Vries.

In 2010 keurde de toetsingscommissie 25 gevallen goed van euthanasie bij dementerenden. Allen hadden een lichte vorm van dementie, waardoor de artsen nog een mondelinge bevestiging konden krijgen van de schriftelijke wilsverklaring.

De Vries zegt dat de goedkeuring van euthanasie bij patiënten met gevorderde dementie grote gevolgen kan hebben. Euthanasie bij dementerenden kan hierdoor een vlucht nemen. „Er zullen meer patiënten om vragen en artsen zullen minder bang zijn.”

Nu zijn ze heel terughoudend. De Vries: „Er zijn weinig dokters bereid hier zoveel tijd en emotie in te steken.”

    • Antoinette Reerink