De bunkermentaliteit

Wie in de EU zit, kan er niet meer uit. Het vertrek van een lidstaat is ondenkbaar.

Die verblindheid komt voor rekening van toonaangevende media als de BBC.

Griekenland heeft de chaos over zichzelf afgeroepen, maar ook de Europese elite begint te ontsporen. De Europese Unie regeert per dictaat over haar Griekse protectoraat. Nog even en Brussel eist de terugkeer van het kolonelsregime om het besparingspakket te kunnen doordrukken.

Griekenland ligt op het offerblok van het Europese federalisme. Dit streeft een Ever Closer Union na, een steeds hechtere Europese entiteit. De euro dient dat doel, als politiek werktuig. Lidstaten van de Europese Unie die nog niet tot de eurozone behoren, zijn – behalve Denemarken en het Verenigd Koninkrijk – automatisch kandidaat-leden. Zij worden geacht toe te treden. Wie erin zit, kan er niet meer uit.

Het is de Europese variant van de Breznjev-doctrine. Hierbij maakte de Sovjet-Unie toetreding tot de ‘socialistische familie’ onomkeerbaar. Wie dit betwistte, kreeg militair bezoek. De Europese Unie heeft (gelukkig) geen leger, maar chanteert financieel – met hetzelfde doel.

Iedereen, behalve Brussel, weet dat Griekenland zich niet zal herstellen binnen de eurozone. Het land zit in een vrije val, zonder dat het wint aan concurrentiekracht.

Voor toeristen blijft Griekenland te duur. Zij gaan naar Turkije. Rijke Grieken vluchten, evenals jonge, getalenteerde Grieken. Het land blijft zitten met stakers en demonstranten. De zwakke staat kan jarenlang bezuinigen niet aan. Het land blijft de etterende wonde in de eurozone.

De Europese elite verkeert in staat van ontkenning. Vertrek uit de eurozone wordt ervaren als capitulatie van het Europese federalisme. Europese integratie zou ‘omkeerbaar’ kunnen worden.

De Europese Commissie, hoeder van dit ideaal, heeft verklaard dat een ‘exitclausule’ uit de eurozone niet spoort met het dogma van de Ever Closer Union. Dit is opmerkelijk. Het Verdrag van Lissabon heeft die clausule wel degelijk ingebouwd. Die was bedoeld om Ierland te chanteren als dit land referenda zou organiseren.

De Europese elite had nooit verwacht dat een ‘geordend vertrek’ uit de eurozone nodig zou zijn. De euro werd het pronkstuk van een geloofsovertuiging. Op 5 februari 2010 zei voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie: de euro is het beschermingsschild tegen de crisis. De liberale leider in het Europees Parlement, Guy Verhofstadt, riep op 24 februari 2010 euforisch tot de Britse Conservatieven: er komt een dag dat jullie smeken om tot de eurozone te mogen toetreden. In 2009 zei Richard Corbett, Europees Parlementslid voor Labour: de euro is een rots van stabiliteit. Corbett is nu adviseur van voorzitter Van Rompuy van de Europese Raad.

Wat veroorzaakt deze verblinding? De Europese elite heeft zich omgeven met ja-knikkers. De belangrijkste is de Financial Times (FT). Deze Britse zakenkrant werd het huisblad van de Europese Commissie. De FT krijgt primeurs in ruil voor steun aan het ‘Europese project’. Op 26 mei 2008 stelde het hoofdartikel: „Een gelukkige verjaardag voor de Economische Monetaire Unie. De muntunie is een enorm succes.” De monetaire unie was een „triomf van de politieke wil door een generatie van visionaire leiders”.

De Europese elite las deze meeloperij als zelfbevestiging. De Britse Conservatieve politicus William Hague, nu minister van Buitenlandse Zaken, noemde de euro een brandend huis zonder uitgang. Dat was niet gisteren, maar… in 1997. Hij werd afgeserveerd als creatuur van Little Englandism, een Engels provinciaaltje. Vicevoorzitter Diane Coyle van de BBC Trust noemde eurocritici ooit „oude mannen met meer belang in het verleden dan in de toekomst”. In 2005 kwam een onderzoekscommissie tot de conclusie dat de BBC een „serieus probleem” had met berichtgeving over de Europese Unie. „De BBC slaagde er niet in onpartijdig te blijven.”

BBC en FT werden de standaard voor Europese berichtgeving. EU-correspondenten werden geacht het thuisfront ‘op te voeden’. Om pro-Europese berichtgeving te bevorderen, stelden de Europese Commissie en het Europees Parlement persprijzen in, met flinke prijspotten.

De Europese Commissie financiert bovendien haar cheerleaders, zoals de Unie van Europese Federalisten, de Europese Beweging Internationaal en de Vrienden van Europa. Ook denktanks krijgen Europese subsidies om ‘pro-Europees’ mee te denken.

Met zoveel zelfbewieroking werd de eurocrisis een wreed ontwaken. Deze crisis kon door gebrek aan onbevangen en kritisch denken zo fundamenteel worden. Een Brusselse bunkermentaliteit regeert. Deze bedreigt de vrijheid en de democratie.

Derk Jan Eppink is columnist van NRC Handelsblad en vicevoorzitter van de Conservatieve fractie in het Europees Parlement.

    • Derk-Jan Eppink