Berlusconi stapt op, echt waar?

Silvio Berlusconi treedt af! Echt waar? Eerst zien, dan geloven. Zo ongeveer moeten de gesprekken verlopen op de financiële markten, bij Europese instellingen en tussen regeringsleiders als het gaat om de Italiaanse premier. Leek het aanvankelijk niet meer de vraag of hij zou aftreden maar slechts hoe snel, nu overheerst de verwarring daarover.

De financiële markten handelden vanochtend op een wijze die voor Italië dramatisch is. De rente die de overheid over tienjarige staatsleningen moet betalen, steeg vanmiddag naar een sinds de invoering van de euro niet vertoond niveau van 7,45 procent. Dat heeft maar ten dele met de persoon van Berlusconi te maken, maar helder is dat markten noch politici vertrouwen hebben in het herstellingsvermogen van de Italiaanse staat zolang hij het roer niet uit handen heeft gegeven.

Hoe eerder, hoe beter is een stelling die natuurlijk al lange tijd opgaat als het gaat om het vertrek van de 75-jarige premier, de leider van de partij Volk van de Vrijheid, de eigenaar van het media-imperium Mediaset, de voorzitter van de voetbalvereniging AC Milan, de miljardair Berlusconi. Als zijn aanblijven mede de oorzaak is van de negatieve reacties op de financiële markten, dan kost Berlusconi Italië onverantwoord veel geld. Wie het belang van zijn land voor ogen heeft, aarzelt dan geen moment.

Maar Berlusconi is een belangenverstrengelaar bij uitstek. Het was veelzeggend dat hij de afgelopen dagen veel overleg in familieverband noodzakelijk achtte. Want zijn politieke retirade mocht zijn zakelijke belangen niet te veel schaden.

Officieel stapt Berlusconi op zodra het parlement de economische hervormingen heeft aanvaard. Hervormingen die door Europa en het IMF zijn afgedwongen, voorstellen waartegen het parlement in het Italiaanse belang slechts ja of ja kan zeggen. En dan, belooft ll Cavaliere, dan maakt hij het gebaar waartoe een parlementaire meerderheid hem anders wel gedwongen zou hebben: hij zwaait af.

Wat moties van wantrouwen eerder niet vermochten, evenmin als corruptieverdenkingen, rechterlijke veroordelingen, dreigende of ontlopen rechtszaken, onthullingen over bunga bunga-feesten en andere seksschandalen, dat gebeurt dan wel om puur politieke en economische redenen. De aanpak van de financiële crisis wordt Berlusconi eenvoudigweg niet meer toevertrouwd. Was in het buitenland het wantrouwen of de minachting jegens de Italiaanse premier al van de gezichten af te lezen – zie de meewarige blikken van Merkel en Sarkozy na de eurotop van 26 oktober – ook in eigen land beschikt Berlusconi niet meer over voldoende krediet. Niet van de oppositie, niet van zijn coalitiepartner, niet van een aantal partijgenoten. Berlusconi kan één ding doen in het belang van Italië: stop de onzekerheid en stap op.