Romantisch uit eten, met groepskorting

Oude tijden herleefden op Wall Street afgelopen vrijdag, toen Groupon naar de beurs ging. Het internetbedrijf dat groepskortingen organiseert voor consumenten sloot was al flink geprijsd op 20 dollar per aandeel. Maar zie, als teken van succes steeg de koers naar een slot van 26 dollar. Daarmee was het bedrijf vrijdagmiddag een kleine 17 miljard dollar (ruim 12 miljard euro) waard. Er is in de aanloop naar de beursgang, en in de afgelopen dagen, al heel wat gezegd over Groupon. We hebben het hier tenslotte over de op één na grootste beursintroductie na Google. De meeste commentaren, buiten de kring van direct betrokken instellingen, zijn uiterst kritisch.

Op basis van de huidige financiële prestaties van het bedrijf is het maar zeer de vraag of het zijn huidige beurswaarde – of aandelenkoers – ooit waar maakt. Maar goed, dat laatste is een zaak van de kersverse aandeelhouders. Die hebben kennelijk het risico willen nemen, en hen wordt veel geluk toegewenst. Laat gezegd zijn dat een koersstijging op de eerste dag van een dotcom-beursgang helemaal niets betekent. Dat de begeleidende zakenbank Morgan Stanley zou toestaan dat de koers dan niet stijgt? Het idee. Het is hetzelfde als de showbusiness: de organisatoren zorgen er wel voor dat alle betrokkenen wild enthousiast zijn over de première. De werkelijkheid komt pas als het echte publiek zijn oordeel geeft.

Met die beurswaarde van 12 miljard voor Groupon, dat in verhouding nog weinig meer is dan een concept, is er ruimte genoeg voor kritiek en ongeloof. Dat Groupon volgens marketingspecialist Max Kohnstamm misleidende statistieken gebruikt voor zijn klantgegevens is een teken te meer dat het vergrootglas terecht op het bedrijf wordt gezet. En vergeet de handel in klantgegevens niet, vaak de échte winstbron.

Maar er is nog iets anders. Is Groupon niet te Amerikaans? Het zou niet het eerste misverstand zijn. Denk aan de internethype, die de beursintroducties eind jaren ’90 omringde. Voor Amerikanen was het destijds een openbaring dat je de beurskoersen, nieuws, sportuitslagen en het weer wanneer je dat wilde ter beschikking had. Wij lieten ons meevoeren met het geïmporteerde idee dat internet de wereld onherkenbaar had veranderd. En vergaten dat we al vanaf 1980 Teletekst hadden.

In de VS is het voor burgers zeer gebruikelijk om met de kortingsbonnen te werken waarmee ze, vergeleken met Europeanen, al worden overspoeld. Voedselbonnen voor de armen zijn daar het stapelgoed van de sociale voorzieningen, hier roepen ze weerstand op omdat ze de gebruiker stigmatiseren – zie de ophef over de voedselbanken. En vrijwel niemand zou hier aan het einde van het diner het overgebleven eten in een doggy bag mee naar huis nemen.

Veel van dergelijk consumentengedrag, inclusief het routinematig ruilen van gekochte spullen, wordt in Europa gezien als op zijn best gênant en op zijn slechtst stijl- en schaamteloos. Niet dat het geheel wordt gemeden, maar uit eten gaan met een kortingsbon waarvan je weet dat de uitbater er op toelegt is niet echt het idee van een romantisch avondje weg.

Niet elke transactie is, kortom, puur zakelijk. Er zit ook een rituele kant aan. Dat kun je ouderwets vinden, sentimenteel, of culturele onzin. Maar dat Groupon in Europa even succesvol wordt als het in het thuisland hoopt te zijn? Dat kan alleen als de samenleving zodanig verandert dat we ons er moeilijk in thuis zouden voelen.

Maarten Schinkel

    • Maarten Schinkel