Museumdame met jongen van gestampte pot

Zes omroepen moeten fuseren. Vrijdag werd duidelijk wie met wie gaat. Deze week een drieluik over de Hilversumse huwelijken. Om te beginnen: AVRO en TROS.

AVRO en TROS? Dat is klassieke muziek in De Tiende van Tijl (AVRO) en Nederlandstalig in Ali B op volle toeren (TROS). Kunstprogramma Opium TV en Bananasplit. Maar ook de consumenten-tv in Blik op de weg en TROS Radar. Hoe goed passen de omroepen van directeuren Willemijn Maas en Peter Kuipers bij elkaar?

„De combinatie TROS/AVRO wordt een gedwongen huwelijk tussen een nette museumbezoekster en een heel volkse jongen”, zegt Bert Huisjes, directeur van omroep WNL. „De AVRO richt zich erg op een cultuurpubliek, terwijl de TROS programma’s maakt voor de grote middenklasse in Nederland. Het wordt een heftig fusieproces.”

Toch hebben beide omroepen voor elkaar gekozen. Als hun achterban het goedkeurt, fuseren zij tussen 2014 en 2016 en vormen dan één bedrijf met één directie en één raad van toezicht. Wat hun ideologische achtergrond betreft, passen TROS en AVRO wel degelijk bij elkaar. Beide omroepen maken al jaren populaire programma’s met een rechts geluid. AVRO en TROS stammen niet uit een strenge zuil die een vertegenwoordiger van de kerk of de vakbond in het omroepbestuur benoemde.

De Algemene Vereniging Radio Omroep (AVRO) bestaat 84 jaar en komt voort uit de Nederlandse Seintoestellen Fabriek (NSF) in Hilversum. Het verhaal gaat dat NSF-directeur en AVRO-oprichter Willem Vogt heeft gezorgd dat Hilversum de mediastad van Nederland werd. Vogts vrouw weigerde in de jaren twintig te verhuizen naar Amsterdam of Den Haag omdat zij zo gehecht was aan haar Gooise dienstbode.

De TROS bestaat sinds 1964. De Televisie & Radio Omroep Stichting werd opgericht door de piraten van het toenmalige REM-eiland. Met amusement, vooral buitenlandse series, trok de TROS al snel een groot publiek. Het is de enige omroep waarnaar een begrip is vernoemd: ‘vertrossing’, cultuurvervlakking.

Waar de TROS de grootste familie van Nederland is gebleven, is de AVRO de laatste jaren veranderd. Ze richt zich meer op kunst en cultuur. De AVRO vindt haar belangrijkste ambitie „het toegankelijk maken van kunst en cultuur voor een breed publiek”.

Maar het populaire toontje is de omroep evenmin kwijt. „De AVRO is een gespleten club”, zegt een Hilversumse ingewijde. „De omroep heeft twee zielen in één borst.” Dat bemoeilijkte de afgelopen maanden de keuze voor een fusiepartner. De AVRO sprak met TROS én VPRO; een omroep voor hoogopgeleiden, aan het andere eind van het spectrum. AVRO-directeur Maas zei deze zomer dat zij geen voorkeur had.

Voor de omroep van Peter Kuipers was de AVRO de meest logische partner. Kuipers had liever ook MAX bij de rechts-populaire samenwerking betrokken. „Een logischer combinatie.” De TROS verzette zich lang tegen de onafhankelijke positie van de ouderenomroep, op papier een concurrent voor leden en dus zendtijd en budget. Namens de zes fusieomroepen reageerde Ed Nijpels, voorzitter van de raad van toezicht van de TROS, furieus op de Mediabrief van minister Van Bijsterveldt (Media, CDA). Zij zou te weinig rekening hebben gehouden met de zes fusieomroepen. „De minister heeft selectief gewinkeld in ons voorstel.”

Die reactie zette kwaad bloed bij andere bestuurders in Hilversum. „Met zijn kritiek liet hij zien dat hij helemaal niks meer begrijpt van hoe wij hier in Hilversum werken.”