Kamervraag van de week: wat doet u aan Saoedisch rijverbod vrouwen?

Campagneposter op Facebook-pagina Women2Drive

Saoedi-Arabië is het enige land in de wereld dat vrouwen verbiedt motorvoertuigen te besturen. Op verzoek van de Tweede Kamer zal minister Rosenthal (Buitenlandse Zaken, VVD) zijn afkeuring hierover uitspreken tegen de Saoedische regering en in EU-verband andere lidstaten vragen hetzelfde te doen.

Die belofte kwam gisteren in reactie op Kamervragen van Timmermans en Arib (PvdA). In mei noemde GroenLinks-Kamerlid Peters het verbod al een “flagrante schending van basale mensenrechten”. Ze vroeg de minister om via “economische diplomatie” de rechten van vrouwen te bevorderen.

Dat leverde een rits verwijzingen op naar bestaande richtlijnen waarin handel is gekoppeld aan respect voor mensenrechten, zoals die van de OESO voor Multinationale Ondernemingen. In juni bracht Peters een motie in stemming waarin ze de regering verzoekt actief steun te werven voor Women2Drive, een online campagne waarmee de 32-jarige activiste Manal Al Sharif vrouwen opriep om op 17 juni uit protest achter het stuur te kruipen. Vooruitlopend op de actie ging Al Sharif, die in de VS haar rijbewijs heeft gehaald, zelf de openbare weg op. Het kwam haar op tien dagen hechtenis te staan, maar de wetsovertreding leverde ook wereldwijde aandacht op.

Een andere arrestatie staat op naam van Shayma Jastiniah. In september kreeg ze een lijfstraf van tien zweepslagen opgelegd. Koning Abdullah verleende haar echter gratie. Hoewel hij het verbod niet opheft, kondigde hij onlangs wel aan dat vrouwen stemrecht krijgen en zich kandidaat mogen stellen voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2015. Minister Rosenthal schrijft nu: “Het onderwerp vrouwenrechten, waar de campagne Women2Drive deel van uitmaakt, zal op Nederlands aandringen tevens worden opgenomen in de nieuwe EU-mensenrechtenstrategie voor Saoedi-Arabië.”

Opmerkelijk aan de aanklacht tegen Manal al-Sharif is dat ze niet alleen terecht stond wegens schenden van het rijverbod, maar ook voor ‘aanzetten tot publiek debat’. Dat laatste is haar zeker gelukt, hoewel het gevoerde debat in de staatskranten nogal potsierlijk uitpakte. Dat vrouwen zich altijd moeten laten rijden is een voorrecht, lezen we in Arab News. “Ik voel me als een prinses”, zei studente Shahad Ibrahimm in de krant. “Mijn chauffeur neemt me zonder te klagen overal naar toe.” Zaina Al-Salem, een 29-jarige werkneemster van een bank, beaamde dat. “Als wij naar het winkelcentrum of ziekenhuis gaan, worden we bij de hoofdingang afgezet. We hoeven ons niet te herinneren waar de auto geparkeerd staat.”

In Saoedi-Arabië werken 740.000 mannen als chauffeur. Zij vervoeren vrouwen van bijna alle rangen en standen. Hala Bukhary, een 32-jarige docente, liet aan Arab News weten dat ze de dag vreest dat ze zelf moet rijden. Als passagier baalt ze al van het verkeer, omdat automobilisten haar regelmatig seksueel intimideren. “Ik moest daarom achter getint glas.” (lees hier een uitgebreid verslag van het Saoedische debat)

Na haar vrijlating legde activiste Manal Al Sharif een publieke verklaring af, onder dwang. “Of vrouwen mogen rijden of niet, is aan onze Leider. In zijn discretie om de voors en tegens af te wegen, heb ik het volledige vertrouwen. In zijn besluit zal hij rekening houden met de belangen van de mensen, de wil van Allah en onze Goddelijke Wet.”

Op Facebook is de heldenstatus van Manal Al Sharif in tact gebleven, de pagina Women2Drive faciliteert aldaar een ongecensureerd debat. Al Sarif is de Rosa Parks van Saoedi-Arabië, klinkt het. Parks weigerde in 1955, als Afro-Amerikaanse, haar zitplaats af te staan aan een blanke buspassagier. Het incident leidde, mede omdat Martin Luther King zich ermee bemoeide, tot het ongrondwettig verklaren van de scheiding tussen zwarten en blanken.

    • Steven de Jong