Je wil niet dom lijken

Jay Jay Likketompersie? Tuurlijk ken ik die!

Een spelprogramma op 3FM legt bloot hoe bekende Nederlanders vaak maar wat kletsen voor de camera.

Emile Roemer (fractievoorzitter SP) staat in de gangen van de Tweede Kamer met een grote rode 3FM-microfoon onder zijn neus. Vraag van interviewer Lex Uiting: wat hij van hét grote nieuws vindt dat Boris Jeltsin asiel wil verlenen aan Moammar Gaddafi? Antwoord van Roemer: „Ja, Jeltsin is altijd al een vreemde man geweest. Verkeerde mensen halen nu eenmaal verkeerde mensen binnen.”

Dat Jeltsin al ruim vier jaar dood is, lijkt Roemer even vergeten. En dat hij het nieuws dus helemaal niet gehoord heeft, en daarover liegt, wordt zo pijnlijk bloot gelegd. Met een camera op je neus kun je maar beter doen alsof je op de hoogte bent, en gewoon meepraten. Want de afgang hét grote nieuws te missen, moet koste wat kost voorkomen worden.

Het interview met Roemer is een aflevering van spelprogramma ‘Gaat-ie Mee Of Zegt-ie Nee’, uit de ochtendshow van Giel Beelen op 3FM. Daarin stelt Lex Uiting Bekende Nederlanders vragen over niet-bestaande of allang overleden mensen, waarop luisteraars gokken of de BN’ers met Uiting meepraten of toegeven geen idee te hebben waar het over gaat. Uiting: „Ik herken dat gevoel bij mezelf. Als iemand zegt, ‘je weet wel, dat hele bekende boek, dat heb je zeker wel gelezen’, is het moeilijk om te zeggen dat je dat niet hebt gedaan. Je wil niet dom overkomen. Dus lul je maar mee.”

En dat doet menig BN’er dan ook. Zo vindt zangeres Do het „heel raar” dat minister-president Den Uyl (1919-1987) de volksliedtaks gaat invoeren en gaat ze niet meer op hem stemmen. Inge de Bruijn vindt het „top” dat Melanie Schultz van Haegen (VVD, minister van Infrastructuur en Milieu) als internationaal topmodel is doorgebroken, want „dat is altijd al haar droom geweest”. En Gerard Joling heeft Edith Schippers (VVD, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) „ook in vorige series” zien acteren, waar hij haar vond „uitblinken” omdat ze „heel naturel speelt”.

Het is natuurlijk een beetje pesterig, geeft Uiting toe, een beetje „uitlokken en uitdagen”. „Maar ik vind dat iedereen eerlijk en oprecht in zijn werk moet staan. Ook BN’ers.”

Inderdaad is het basisprincipe van elke mediatraining ‘lieg nooit’, vertelt Maurits Blok. Hij is mediatrainer bij Ketchum Pleon Academy. Toch is dat niet altijd makkelijk voor BN’ers. Blok: „Zij zijn dusdanig gebaat bij aandacht dat ze elke kans aangrijpen om voor een camera te verschijnen. Ze zijn hun eigen merk en dat merk moeten ze onderhouden door zo zichtbaar mogelijk te zijn.” Daardoor wordt het „verleidelijk” om voor elke camera en microfoon een verhaal te houden.

Hetzelfde geldt voor politici, voor wie de druk om overal een mening over te hebben nog groter is. Zo vertelde minister-president Mark Rutte Uiting vol enthousiasme dat het internationale succes van de band Chico en de Ramsonpanies hem „zeker zonnig” stemde, dat hun concert in de Amsterdam ArenA, waar ze een cover van Hazes speelden, „heel knap” was en dat ze een „geweldig exportproduct” voor Nederland waren. Hij wist zelfs dat de band uit Amsterdam kwam, zei hij met een nonchalante „I know”.

Uiting gaat in sommige interviews nog een stapje verder, door de BN’er letterlijk te vragen voor hem te liegen. Zo weet hij rapper Brace op de rode loper, voorafgaand aan de première van de film The Devil’s Double, te overtuigen alvast commentaar te geven over de film die hij nog niet gezien heeft. Niet alleen vertelt Brace doodleuk dat het een „hele leuke film was”, maar hij vindt ook topacteur Kjel Kuala Lumpur er „erg goed uitzien”.

Op deze manier zegt het programma volgens Blok ook iets over de media. „Naarmate het aantal media groeit, wordt de toon harder. In de concurrentiestrijd zoeken journalisten de grenzen op met provocerend gedrag. Waar er vroeger alleen ‘serieuze’ journalisten waren, moeten BN’ers nu ook leren omgaan met journalisten van bijvoorbeeld De Jakhalzen en PowNews: journalisten die erop uit zijn de BN’ers in hun hemd te zetten.” Dit is, in combinatie met de druk om zichtbaar te blijven, een enorme „valkuil” voor mediapersoonlijkheden.

Toch is op 3FM de verhouding tussen ‘mee’ en ‘nee’ ongeveer 50/50, vertelt Uiting. „En de mensen die wel eerlijk zijn, zenden we ook gewoon uit.” Zo geeft Geert Wilders toe dat hij nog nooit van Chico en de Ramsonpanies heeft gehoord en heeft Kim Lian geen idee wie Jay Jay Likketompersie is.

Bekijk ‘Gaat-ie Mee Of Zegt-ie Nee’ via giel.vara.nl