Gedrag nieuwe rijken heeft niets te maken met komaf

In zijn lofzang op Jort Kelders programma Hoe heurt het eigenlijk? (Opinie, 3 november) maakt David Cassuto het wel heel erg bont. Het schrijnende gebrek aan smaak en goede manieren bij de ‘nieuwe rijken’ brengt hij rechtstreeks in verband met de toegenomen onderwijskansen voor „de kinderen van de bakker en de postbode” in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. Eenmaal hoogopgeleid gingen zij volgens Cassuto dikbetaalde leidinggevende posities innemen, zonder van huis uit te hebben meegekregen hoe zich in het maatschappelijk verkeer ordentelijk te gedragen en met geen enkel begrip voor de verantwoordelijkheden die de nieuw verworven functie met zich bracht – met grofheid, gegraai en gepronk met onnutte spullen tot gevolg.

In de afgelopen jaren namen wij, als wetenschappelijk onderzoekers, kennis van de wederwaardigheden van uit eenvoudige milieus afkomstige academici die in de jaren zestig en zeventig hun universitaire studie afrondden. In Die hoeft nooit meer wat te leren (Sun, Nijmegen, 1992) en Doorzetters (Aksant, Amsterdam, 2010) deden we hiervan verslag. Wat blijkt? Veelal betrof het hier kinderen van ouders die vanwege sociaal-economische omstandigheden zelf niet konden of mochten doorleren. Als student werden zij ingewijd in een wetenschappelijke discipline en raakten ze geboeid door het Ware, het Schone en het Goede, dat toen nog ruimschoots werd uitgedragen aan de universiteit. Eenmaal afgestudeerd bleken werkelijke topfuncties nauwelijks voor hen weggelegd. Ook om zichzelf in hun nieuwe omgeving te bewijzen, richtten zij zich weliswaar energiek en consciëntieus op de inhoudelijke aspecten van hun functies, maar in het veiligstellen van een ‘glanzende carrière’ bleken zij meestal zo goed als niet geïnteresseerd. Voor dit laatste schoot trouwens ook hun vermogen tekort om effectief te netwerken.

De conclusie luidt: om ‘het nieuwe geld’ en zijn ongemanierdheid te traceren, moet Cassuto nog wat verder zoeken.

Jan Brands

Arnhem

Mick Matthys

Utrecht