Berlusconi overlegt met kinderen: hoe nu verder met ons imperium?

Met een ultiem charmeoffensief onder partijgenoten probeerde premier Berlusconi zijn val af te wenden. Áls hij zou aftreden, dan wel op een chique manier.

A demonstrator holds a banner with an image depicting Italian Prime Minister Silvio Berlusconi during a demonstration by the 'Indignant' group against banking and finance in Rome October 15, 2011. Demonstrators rallied on Saturday across the world to accuse bankers and politicians of wrecking economies, but only in Rome did the global "day of rage" erupt into violence. Galvanized by the Occupy Wall Street movement, the protests began in New Zealand, rippled east to Europe and were expected to return to their starting point in New York. Demonstrations touched most European capitals and other cities. REUTERS/Stefano Rellandini ( ITALY - Tags: POLITICS BUSINESS CIVIL UNREST) REUTERS

Verbeten bleef de Italiaanse premier Silvio Berlusconi doorknokken tegen alles en iedereen die hem aanraadt af te treden, in de aanloop naar een cruciale stemming in het parlement die voor vanmiddag gepland stond.

Gisteravond, na een dag lang vergaderen met zijn familie en een verzoek van coalitiepartner Lega Nord om de handdoek in de ring te gooien, weerstond hij ook de druk van zijn partijgenoten, tijdens een drie uur durende vergadering in Rome. „We gaan door en overwinnen de rots van de vertrouwensstemming”, zei hij in een telefonische verbinding met een partijbijeenkomst.

In de vandaag voorziene stemming in het Huis van Afgevaardigden moest blijken hoeveel van zijn partijgenoten Berlusconi daadwerkelijk in de steek hebben gelaten. De premier wilde het met eigen ogen zien: „Als ik moet capituleren zal ik dat in het parlement doen, met opgeheven hoofd, en naar de verraders kijken.”

De krant Corriere della Sera schreef vanochtend dat de premier nog op 311 stemmen kon rekenen, terwijl er voor een meerderheid 316 nodig zijn. Gisteren gonsde het de hele dag van de geruchten over een onmiddellijk aftreden van Berlusconi. De adjunct-hoofdredacteur van Libero, een regeringsgezinde krant, hoorde van een partijgenoot van Berlusconi dat intern zwaar aangedrongen is op onmiddellijk vertrek van de premier, maar dat Berlusconi weigerde. De premier zou eerst nog wat zaken met zijn familie in Milaan moeten regelen.

Berlusconi vloog gisterochtend van Rome naar Milaan om te lunchen met zijn kinderen en de topman van zijn bedrijf Fininvest, Fedele Confalonieri. Aangenomen wordt dat daar ook is besproken hoe zijn vertrek van het politieke toneel moet gebeuren zonder dat zijn zakenconglomeraat er schade van ondervindt.

Volgens diverse bronnen binnen zijn partij zou Berlusconi er op uit zijn om zijn vertrek op een zo chic mogelijke manier te laten geschieden. Hij zou zijn partijgenoten zo ver willen krijgen dat ze hem morgen nog één keer steunen, zodat hij de komende dagen de door Europa gevraagde hervormingswet door de Senaat kan leiden. Een minuut na aanname van dit hervormingspakket zou Berlusconi dan zijn ontslag aankondigen, aldus, onder anderen, Ferrara.

Alles hing af van het succes van het ultieme charmeoffensief dat de premier inzette richting individuele Kamerleden, en van het tegenoffensief van met name de christen-democratische partij UDC van Pierferdinando Casini. Zijn partij lijkt de grootste aantrekkingskracht uit te oefenen op spijtoptanten van Berlusconi’s partij.

Mocht Berlusconi vallen, dan zullen zijn partij en coalitiepartner Lega Nord waarschijnlijk aandringen op vervroegde verkiezingen in januari. Maar binnen Berlusconi’s partij wordt ook gespeculeerd over een met de christen-democraten verbrede coalitieregering onder leiding van Berlusconi’s vertrouweling Gianni Letta of Senaatsvoorzitter Renato Schifani. De christen-democraten willen echter alleen een brede nationale regering waarin ook de centrum-linkse Democratische Partij is opgenomen. En de Democratische Partij werkt alleen mee als er een neutrale premier komt die voor iedereen verteerbaar is: dus niet Gianni Letta of Schifani.

Vooral ex-eurocommissaris Mario Monti wordt vaak genoemd als regeringsleider van een breed overgangskabinet dat de economische hervormingen en een wijziging van de kieswet zou moeten regelen.

Onlangs ondertekenden meer dan een miljoen Italianen een oproep tot een referendum over de kieswet. Zij vinden die ondemocratisch, omdat geen voorkeursstemmen mogelijk zijn. Daardoor hebben de partijleiders het monopolie over de kandidaatstelling en houden zij hun parlementariërs in een ijzeren greep.

Alle partijen mogen hun mening geven over wat er na een mogelijke val van Berlusconi moet gebeuren, maar uiteindelijk is het aan president Giorgio Napolitano om te bepalen wat de meest haalbare en veilige weg voor Italië is. Hij zal daarbij terdege rekening houden met het effect van zijn keuze op de internationale markten en op het IMF en de Europese Commissie die Italië in de gaten houden.

Napolitano wordt in de huidige situatie zowel in binnen- als buitenland gezien als de garantie tegen de uitbraak van totale chaos na de val van Berlusconi.

Vertrek van Berlusconi, zo bleek gisteren, zal een positief effect op de beurzen hebben. Onmiddellijk nadat zijn speechwriter Giuliano Ferrara had gezegd dat het een kwestie van uren of minuten was voordat Berlusconi zou terugtreden, schoten de aandelen omhoog. Direct na Berlusconi’s ontkenning kelderden ze weer. Met de rente op staatsobligaties gebeurde het omgekeerde. Mededelingen die wijzen op langer aanblijven van de premier verhogen de rente die Italië moet betalen om de staatsschuld te financieren. Berlusconi’s regering, zo blijkt uit dit beeld, kost de Italianen dagelijks veel geld omdat lenen voor Italië er duurder door wordt.

De geruchten over zijn aanstaande aftreden deed de aandelenkoers van Berlusconi’s bedrijven gisteren dalen, terwijl die van vrijwel alle andere beursgenoten ondernemingen steeg.

    • Bas Mesters