Na 700 jaar duikt een duivel op in Giotto's wolken

A detail of a fresco by Giotto in the Basilica of St Francis in Assisi is seen in this picture released on November 5, 2011. Art restorers have discovered the figure of a devil hidden in the clouds of one of the most famous frescos by Giotto in the Basilica of St Francis in Assisi, church officials said on Saturday. The devil was hidden in the details of clouds at the top of fresco number 20 in the cycle of the scenes in the life and death of St Francis painted by Giotto in the 13th century. The discovery was made by Italian art historian Chiara Frugone. It shows a profile of a figure with a hooked nose, a sly smile, and dark horns hidden among the clouds in the panel of the scene depicting the death of St Francis. REUTERS/Basilica of St Francis in Assisi/Handout (ITALY - Tags: ENTERTAINMENT SOCIETY) FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS Reuters

Het is een oeroud spelletje: gezichten in de wolken ontwaren. De maker van een beroemd fresco in de Basiliek voor de Heilige Franciscus in Assisi speculeerde er al op, zegt kunsthistorica Chiara Frugona. Zij meent in een wolk op fresco nummer 20, toegeschreven aan Giotto (ca. 1266-1337), het gezicht van de duivel te hebben ontdekt – compleet met haakneus en hoorntjes. Het fresco hoort bij de serie over Franciscus.

Nummer 20 behelst de dood van Franciscus en de tenhemelopneming van zijn ziel. De fresco’s zijn de afgelopen jaren gerestaureerd, omdat ze zwaar gehavend waren bij de aardbeving van 1997.

Dat de duivel eeuwenlang niemand was opgevallen, komt volgens Chiara Frugona doordat de duivel niet te onderscheiden is wanneer je het fresco van beneden bekijkt. Maar als je ernaar kijkt staand op een stellage recht voor het detail is dat anders.

Tot nu toe was het oudste Renaissance-kunstwerk met een figuur in de wolken van Andrea Mantegna: op een schilderij over het leven van de Heilige Sebastiaan in een museum in Wenen is een ruiter in de wolken te zien. Dit schilderij dateert uit 1460.

Of de fresco’s in Assisi echt van Giotto zijn, is overigens omstreden.Frugona meldt haar ontdekking in het blad van het Franciscaner klooster in Assisi, San Francesco, Patrono d’Italia, dat de vondst gisteren op zijn website Sanfrancescopatronaditalia.it zette.

Het klooster is enthousiast over de ontdekking: dat Giotto zich voorstelde dat de duivel de tenhemelopneming van Franciscus wilde verhinderen, draagt immers bij tot het prestige van de naamgever. Voor de bezoekcijfers is het vast ook niet slecht.