Een Nederlander ben je, blijf je en zul je altijd zijn

Expats willen hun dubbele paspoort niet opgeven.

Massaal ondertekenen ze een online petitie tegen de kabinetsplannen.

Van het Friese Luinjeberd tot Honolulu op Hawaï, en van het Limburgse Venlo tot Winnipeg in Canada: overal hebben Nederlanders de online petitie tegen de plannen van minister Piet Hein Donner (Binnenlandse Zaken, CDA) ondertekend. Minister Donner heeft wetgeving in de maak die de eisen voor het Nederlanderschap aanscherpt. Voor ‘nieuwe’ Nederlanders, maar óók voor expats en hun partners. Dit kabinet streeft ernaar, onder druk van gedoogpartner PVV, om zo weinig mogelijk Nederlanders met twee paspoorten te hebben: je kunt niet een béétje Nederlands zijn, is het idee. In Nederland wonen ruim 1,1 miljoen mensen die naast de Nederlandse ook nog een andere nationaliteit hebben. De meesten van hen zijn immigranten, maar het beleid van de minister treft ook autochtonen die in het buitenland wonen.

Wie zijn naam onder de petitie wil zetten, moet daarbij een woonplaats invullen. Daaruit blijkt hoe internationaal georiënteerd de meeste ondertekenaars zijn: „Almere, maar geregeld ook in het buitenland.” „Amsterdam en Israël.” „Nu even Nederland, normaal Brisbane, Australië.”

De meeste van de ruim 10.000 ondertekeningen (zie het diagram hiernaast) zijn toch uit Nederland afkomstig – op plek twee staan de ondertekenaars uit de VS. Toeval? Dat is niet waarschijnlijk: de petitie is een initiatief van de New Yorkse partijafdelingen van D66, PvdA én coalitiepartij VVD. D66 nam afgelopen zaterdag op het partijcongres een motie hierover aan van expat Eelco Keij, een van de initiatiefnemers van de petitie.

„Nederlanders moeten steeds meer van hun identiteit prijsgeven aan dit kabinet. Echte liberalen gaan uit van individuen. Mensen behoren tot meerdere groepen en hebben meerdere identiteiten”, zei Tweede Kamerlid Gerard Schouw van D66 afgelopen zaterdag over de motie. „Waar je ook werkt of woont, je moet Nederlander kunnen blijven als je dat wilt.” Hij vraagt Donner om een toelichting op de effecten van de wet voor Nederlanders in het buitenland.

Minister Donner heeft vijf aanscherpingen voorgesteld van de eisen die nu gelden om Nederlander te kunnen worden. Er verdwijnen daarbij enkele uitzonderingen die nu nog gelden voor partners en echtgenoten van Nederlanders, én voor Nederlanders die bijvoorbeeld vanwege hun werk in het buitenland een andere nationaliteit hebben aangenomen.

Oud-Nederlanders en partners van Nederlanders moeten straks aan een inkomenseis voldoen om Nederlander te worden. Ze moeten een taaltoets doen én komen pas in aanmerking voor het Nederlanderschap als ze vijf jaar in Nederland wonen.

En het grootste bezwaar: ook partners moeten, als ze Nederlander willen worden, straks afstand doen van hun nationaliteit. Voorheen hoefde dat niet, straks gelden als uitzondering alleen nog erkende vluchtelingen en personen die geen afstand kúnnen doen van hun nationaliteit.

„De expats zijn een soort collateral damage bij deze wet”, zegt Eelco Keij daarover. Ook voor kinderen van expats worden de regels straks strenger; als hun ouder afstand doet van de Nederlandse nationaliteit, doen zij dat automatisch ook.

Momenteel ligt Donners voorstel voor advies bij de Raad van State. Naar aanleiding van dat advies ís het mogelijk dat de minister het wetsvoorstel nog aanpast op sommige punten, benadrukt een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Wel hoopt minister Donner het voorstel nog dit jaar naar de Tweede Kamer te kunnen sturen.

Eelco Keij heeft inmiddels, door uitzonderingen die nu nog gelden in de wet, twee paspoorten: een Nederlands en een Amerikaans. „Maar Nederlander ben je, dat blijf je en dat zul je altijd zijn. Dat heeft niets met een andere pas te maken. Vaak is de aanvraag van een andere nationaliteit alleen uit praktische overwegingen.”

Om een voorbeeld te noemen: als een echtgenoot overlijdt, heeft een Amerikaans staatsburger recht op belastingvoordelen. Een Nederlander niet. Ook kan Keij in de VS nu solliciteren op banen die alleen voor Amerikanen zijn. „Wij willen niet van twee walletjes eten„maar gewoon een normaal bestaan op kunnen bouwen.”

    • Annemarie Kas