Berlusconi's vrienden lopen weg

Zelfs grote geldsommen helpen premier Silvio Berlusconi niet meer aan voldoende steun. Bijna niemand vertrouwt hem nog, zijn regering hangt aan een zijden draad. De oppositie én partijgenoten bepleiten een zakenkabinet.

Cars, some overturned, that were swept into a pile by Friday's torrential rains are seen on a street in Genoa, Italy Saturday, Nov. 5, 2011. Italy's Premier Silvio Berlusconi says improper construction in flood plains was partly to blame for devastating floods that have killed at least six people in the port city of Genoa. Torrential rains lashing Genoa and Italy's western coast on Friday triggered flash floods that broke the banks of at least two rivers. (AP Photo/Matteo Corner, LaPresse) ITALY OUT AP

Silvio Berlusconi vocht in het weekeinde voor zijn politieke leven. De berichten over partijgenoten die de 75-jarige premier de rug toekeren volgden elkaar snel op. Berlusconi zou zijn parlementaire meerderheid feitelijk al kwijt zijn, iets wat hij zondag nog ontkende. Met spanning wordt uitgekeken naar morgen, wanneer het Huis van Afgevaardigden over de jaarbalans stemt.

„We stellen dat er tot 2013 – als de volgende verkiezingen zijn – geen alternatieven zijn voor onze regering”, aldus de premier in een audioboodschap aan een partijvergadering. „We zijn in het parlement nog in de meerderheid. We hebben het nauwkeurig geverifieerd”, voegde hij er aan toe. Tegelijkertijd dreigde hij: „Ik beklemtoon nogmaals dat onze vrienden die nu de meerderheid verlaten niet alleen ons, maar ook het land verlaten.”

Diverse kranten maakten melding van partijgenoten die zich van Berlusconi afkeren. De Corriere della Sera berichtte gisteravond over zestien spijtoptanten. La Repubblica meende dat het er twintig zijn. La Stampa telt „sinds het intreden van de herfst vier weglopers, tien critici die op het punt staan en zes mensen die een brief van ontevredenen hebben ondertekend.” Genoeg om Berlusconi bij een stemming te laten stranden.

Berlusconi’s partij Volk van de Vrijheid (PDL) „is een partij van mensen die alleen staan”, zei Giuliano Cazzola, een van de ontevredenen. Het zijn mijnen die bij elke parlementaire stemming kunnen ontploffen en de regering tot zinken kunnen brengen, voegde la Stampa er aan toe.

Berlusconi’s partijgenoot Claudio Scajola, een vanwege corruptie vervolgde ex-minister, waarschuwde de premier gisteren: „De steun in het parlement is in groot gevaar. We hebben het een jaar lang kunnen volhouden in een door de economische crisis zeer moeilijke periode. Maar nu, met de laatste weglopers, lijkt het aantal zetels onvoldoende.”

Het beroemde en beruchte Italiaanse fenomeen van transformismo was daarmee in volle gang. Politici veranderen van kleur en partij om hun politieke toekomst veilig te stellen. Berlusconi, die in het verleden zo vaak van dit fenomeen profiteerde en hele hordes ex-socialisten en ex-christendemocraten in zijn partij opnam, is er nu de dupe van.

Oorzaak is dat hij niet alleen internationaal en in eigen land zijn geloofwaardigheid aan het verliezen is, maar ook in zijn eigen partij. Hij weet steeds minder partijgenoten ervan te overtuigen dat hij hun (en het land) een welvarende toekomst kan bieden nu Italië onder curatele van Europa en het IMF staat.

„We zijn aan het slotstuk gekomen van een situatie die is begonnen met het vertrek van Kamervoorzitter Gianfranco Fini vorig najaar uit de PDL”, zegt Berlusconi’s partijgenoot Giorgio Stracquadanio over het transformismo.

Na het vertrek van Fini probeerde Berlusconi met hulp van zijn corruptie verdachte ‘sergeant’, de parlementariër Denis Verdini, partijgenoten terug te kopen. Maar zelfs de grote sommen geld en politieke beloftes van Verdini blijken twijfelaars niet meer te weerhouden van een overstap naar de oppositie, waar ze grotere politieke overlevingskansen verwachten.

Intussen blijft die oppositie aandringen op Berlusconi’s vertrek. Zaterdag eiste de Democratische Partij (PD) dit in Rome tijdens een demonstratie met tienduizenden mensen.

Kamerfractieleider Dario Franceschini van de PD kondigde aan dat de oppositie een motie van wantrouwen indient, mocht Berlusconi morgen de stemming over de jaarrekening weten te overleven. De PD hoopt zo alle partijgenoten van Berlusconi die een nieuwe nationale regering zeggen te willen, het mes op de keel te zetten: „Wie een noodregering wil om het land te redden, moet de motie van wantrouwen steunen om die te laten ontstaan”, zei Franceschini.

Als Berlusconi ten onder gaat, is president Giorgio Napolitano aan zet. In de media wordt volop gespeculeerd over de mogelijke scenario’s. Berlusconi kan vervroegde verkiezingen vragen, gokkend op succes met een keiharde campagne. Maar Napolitano heeft het grondwettelijke recht eerst te kijken of een andere meerderheidsregering mogelijk is.

Diverse oppositiepartijen en partijgenoten van Berlusconi bepleiten een regering van nationale eenheid. Een andere reële optie is een zakenkabinet onder leiding van een technocraat. Getipt wordt ex-eurocommissaris Mario Monti, econoom en voorzitter van bestuur van de Milanese Bocconi-universiteit. Monti geniet internationaal vertrouwen. Dat is precies wat Italië nodig heeft nu het pijnlijke hervormingen moet doorvoeren om de geloofwaardigheid in de ogen van de markten, het IMF en Europa te herstellen.

    • Bas Mesters