Bangkok houdt de adem in

De slachtoffers van de watersnood in Thailand vallen vooral op het platteland.

De vrees is dat nu ook het toeristisch en zakelijk hart van de hoofdstad onderloopt.

Chaiwat Phiophan is helemaal vanuit het aangrenzende district Bang Bua Thong naar de Thaise hoofdstad Bangkok gekomen op zoek naar een waterpomp. Die heeft hij nodig om zijn huis watervrij te krijgen. Naast de uitgestrekte zondagmarkt in Chatuchak, in het noorden van het centrum, vertelt hij dat zijn kinderen vanwege de watersnood naar familie in het zuiden zijn. Phiophan zelf is met zijn vrouw bij een neef ingetrokken. „Wij hebben maar een paar maanden per jaar flinke regenval en dan ontstaan er toch zulke enorme problemen”, zegt de gevangenenbewaarder in gebroken Engels. Hij heeft in het nieuws gehoord over adviseurs uit Nederland. „Jullie land ligt onder zeeniveau en jullie hebben deze problemen niet. Hoe is dat mogelijk?”

Bang Bua Thong is zwaar getroffen door de hevige moessonregens in de voorbije maanden en de daarop volgende overstromingen. De Thaise autoriteiten maakten gisteren bekend dat het dodental is opgelopen tot boven de 500. De slachtoffers vallen vooral op het platteland in het noorden, waar een gebied zo groot als Denemarken onder water staat. Dat water zoekt nu langzaam zijn weg naar de Golf van Thailand, maar miljoenenstad Bangkok ligt op de route.

In Bang Bua Thong begint hetpeil te zakken, terwijl een brede straat naast de Chatuchak-markt in de hoofdstad zaterdag voor het eerst onder water liep. In Bangkok, waar de vloed eerder al een gebied ter grootte van vier maal Amsterdam blank zette, moet het ergste nog komen. „Het zwaartepunt van die enorme waterbel ligt nu precies tegen het noorden van het centrum”, zegt Mathijs van Ledden van Royal Haskoning. In het Thaise ministerie van Energie, waar de rampenaanpak wordt gecoördineerd, adviseert het Nederlandse ingenieursbureau waar de dijken sterker moeten. Ook het Nederlandse kennisinstituut Deltaris is bij het Thaise ministerie ingetrokken. Volgens Adri Verwey van het instituut heeft het oprukkende water niets met klimaatverandering te maken. Eens in de vijftig jaar is de regenval uitzonderlijk zwaar, vertelt Verwey. Dat is nu dus gebeurd.

Vorig weekend zeiden de Thaise autoriteiten nog dat centraal Bangkok veilig zou zijn als het springtij in de Golf van Thailand, en de Chao Phraya-rivier in de stad, niet voor overstromingen zou zorgen. „Totale onzin”, zegt Verwey. „Dat springtij heeft helemaal niets te maken met de druk op de dijken in het noorden en oosten van de stad. De komende dagen zijn cruciaal. Als er niets fout gaat dan loopt het water langzaam weg via de oost- en westkant van de stad, om het centrum heen.”

Dat is als alles goed gaat. Als het Thaise leger er op tijd in slaagt de oostelijke dijk langs het centrum op te hogen, als de noordelijke dijk niet bezwijkt en als de elektrische waterpompen in het westen geen kortsluiting maken. Dan blijft het zakelijke en toeristische hart van Bangkok gespaard.

De komende dagen bereikt ten noorden van het centrum het waterpeil zijn hoogste punt. De zandzakken voor winkels en hotels zorgen in het toeristische centrum voor een dubbel beeld. Het drukke straatleven gaat er gewoon door, maar tegelijkertijd bereiden de bewoners zich voor. Richting het Grote Paleis in het westen en backpackers-walhalla Khao San Road is er steeds minder verkeer. Dicht in de buurt staan al wijken onder water. Op Khao San Road zelf, normaal een straat waar het krioelt van de toeristen, prijzen handelaren hun illegale cd’s nu met veel lawaai aan bij de laatst overgebleven westerlingen. De gebruikelijke straatprostituees en ladyboys zijn er al niet meer te vinden. Volgens een hotelmedewerker heeft het prostitutiecircus zich vanuit Khao San Road simpelweg verplaatst naar het veiliger geachte zakendistrict Sukhumvit.

Als dit centrale deel van Bangkok en het internationale vliegveld Suvarnabhumi ook onder water lopen dan zou dat niet alleen economisch, maar ook symbolisch een enorme klap zijn voor de Thai. „Wekenlang hebben de autoriteiten gezegd dat Bangkok gespaard zou blijven”, zegt Van Ledden van Haskoning. „Nu roepen ze nog steeds dat het centrum veilig is, terwijl dat maar de vraag is. Ze kunnen zich maar moeilijk voorstellen dat het hart van de stad echt onder water loopt en tot stilstand komt.”

In de buurt van de zondagmarkt in Chatuchak probeert de Brit Lee Francis zijn kantoor te bereiken. Daar woont hij sinds zijn woning in een noordelijke stadsdeel vol liep met water. „Binnen een nacht stond er een halve meter binnen. Na een week kwam het tot mijn hoofd”, zegt de handelaar in sieraden. De alleenstaande Francis kan er wel om lachen. „Mijn woning is okay, ik ben alleen mijn meubels kwijt. In sommige wijken zorgt het vervuilde water voor ziektes en hebben hele families amper te eten. Dat is pas een probleem.”

Daar ligt inderdaad de grootste uitdaging voor de Thaise autoriteiten. Het water stijgt vrij langzaam, waardoor het aantal slachtoffers tot nu toe beperkt blijft. Maar in Bangkok alleen is de getroffen oppervlakte al groter dan na orkaan Katrina in New Orleans. De verwachting is dat het nog minstens een maand duurt voordat de hele metropool weer droog is. In dat uitgestrekte gebied is de komende weken voedsel en schoon drinkwater nodig.

    • Wilmer Heck