Winterkoningvrouw leidt snel zangduet

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Man en vrouw van een echtpaartje wenkbrauwwinterkoningen zingen vaak samen hun lied. Het duet klinkt bijna hypnotiserend repetitief. Man en vrouw wisselen elkaar razendsnel af – binnen een seconde wel twee tot vier keer, maar de luisteraar die in de vochtige Midden-Amerikaanse bergbossen waar de vogels leven alleen dicht gebladerte ziet, denkt dat er maar één vogel zingt.

De duetzang van deze winterkoning (Pheugopedius euophrys) is uniek voor vogels. Hoe krijgen ze dat voor elkaar? Zingen ze ieder hun eigen lied en versmelt dat wonderwel tot een duet? Of is er interactie?

Na analyse van meer dan duizend opnamen hebben Amerikaanse en Ecuadoriaanse onderzoekers het antwoord (Science, 4 november).

Man en vrouw kennen allebei alle componenten van het hele duet (de duetcode) en weten ook wat ze zelf moeten zingen. Het vrouwtje bepaalt de timing, maar er is interactie die tot fijnafstemming leidt.

De onderzoekers kwamen daar bijvoorbeeld achter door de timing in duetten te vergelijken met de timing van incidenteel alleen zingende mannetjes of vrouwtjes. Dan bouwen ze pauzes in, waarin eigenlijk een partner moet invallen. Die pauzes duren tientallen milliseconden langer als ze alleen zingen. Ze reageren dus op een zingende partner door zelf sneller in te vallen.

Ook werd van het zangcentrum (HVC) in de hersenen van zes gevangen vogels een soort EEG gemaakt terwijl ze hun eerder opgenomen duet of solozang te horen kregen.

Wat we hier meten kan ons misschien iets leren over coöperatief gedrag in andere soorten, vinden de onderzoekers. Denk aan twee mensen die een tango dansen, opperen ze. Ieder kent zijn eigen passen, maar weet ook wat de partner moet doen. Het zou best kunnen zijn dat motorische circuits in beide dansers dezelfde activiteit vertonen en gezamenlijk gedrag coderen, terwijl ieder alleen het eigen deel uitvoert.

Wim Köhler

    • Wim Köhler