Papandreou: Dit is de laatste kans

Na drie dagen debat kreeg premier Papandreou een meerderheid achter zich. Hij heeft vooral tijd gewonnen om de crisis te bezweren.

Griekse politici zochten vrijdag naarstig naar een toverformule. Eentje zonder gezichtsverlies, maar wel met de zekerheid dat de miljarden euro’s die nodig zijn om niet failliet te gaan, blijven komen. Volgens de Griekse logica was het vrijdagavond nodig premier George Papandreou eerst te steunen, opdat hij zich later dit weekend kan opofferen ten behoeve van een regering met een bredere basis in het parlement.

Papandreou – „ik ruim de vuile was op” – bood aan zo snel mogelijk een overgangsregering te vormen. Als het daarvoor nodig is op te stappen, is hij daartoe bereid, zei de premier. Rond middernacht slaagde hij er in zijn eigen partij weer achter zich te krijgen en daarmee een krappe meerderheid in het parlement: 153 volksvertegenwoordigers gaven hem steun om een coalitie te vormen met de kleinere fracties, waaronder de nationalistische LAOS partij.

Die overgangsregering zal in de eerste plaats het Europese noodplan voor Griekenland moeten ondertekenen en over de details onderhandelen. Het referendum waarmee Papandreou de Griekse bevolking wilde laten stemmen over het noodplan is nu definitief van de baan.

De precieze samenstelling en de opdracht van het overgangskabinet, waarover Papandreou zaterdag overlegt met de president, is nog onduidelijk. De grootste oppositiepartij Nieuwe Democratie stemde gisteren tegen de premier. In het Griekse parlement is gisteren vooral tijd gewonnen. Volgens de machtige minister van Financiën, Evangelos Venizelos, blijft de overgangsregering aan tot eind februari, begin maart, waarna verkiezingen volgen.

„Laten we het goede voorbeeld geven en een stap terug doen, zodat we uiteindelijk een stap vooruit kunnen zetten”, zei Eva Kaili, een van de parlementariërs die eerder deze week het vertrouwen in Papandreou nog had opgezegd. Ze maakte zich aan het begin van het debat, zoals velen met haar en niet voor het eerst deze week, op voor een draai.

De ene na de andere spreker beklom het spreekgestoelte in de parlementszaal om te zeggen hoe belangrijk nationale eenheid is. Het wachten was op de toespraak van de premier. Die zou om acht uur zijn. Maar het werd negen uur, tien uur, elf uur.

Via sociale media werden intussen oude foto’s uitgewisseld waarop Papandreou en zijn aartsrivaal, oppositieleider Antonis Samaras gebroederlijk poseren. De generatiegenoten deelden begin jaren zeventig een kamer op de campus van de Amerikaanse universiteit Amherst.

De twee zijn opponenten in het politieke spel, dat in Griekenland tot nu toe gaat tussen twee grote machtsblokken. Maar kiezers zeggen al tijden dat ze geen verschil meer zien tussen Pasok en Nieuwe Democratie.

„We betalen de prijs voor decennia corruptie, gebrek aan transparantie en cliëntelisme”, zei Papandreou toen hij eindelijk het woord nam. En: „Dit akkoord is een laatste kans om ons land te herbouwen.”

Zijn toespraak had veel weg van een afscheidsspeech, waarin hij alle thema’s van de regering, van drugsbeleid tot digitalisering in het onderwijs en de vervolging van corruptie in het voetbal, nog eens langs ging.

Hij las van papier, wellicht om spreekfouten te voorkomen. Grieken maken genadeloos grappen over zijn slechte Grieks. De premier groeide op in het buitenland en spreekt beter Engels. Hij kreeg na afloop een staande ovatie, sloeg minister van Financiën Evangelis Venizelos, zijn vermoedelijke opvolger, op de schouder en schoof aan in het kabinetsvak.

Pas na zijn toespraak betraden de Kamerleden van Nieuwe Democratie de zaal. Ze waren een dag eerder onder aanvoering van Samaras het parlement uit gemarcheerd. Nu kwamen ze terug om tegen te stemmen. Maar het demonstratieve óchi (nee) van Nieuwe Democratie maakte na drie dagen debat geen verschil meer.

    • Marloes de Koning