Nieuwe aanpak stamcellen effectief tegen pancreaskanker

Kanker van de alvleesklier of pancreas is zeer moeilijk te bestrijden. Dat komt doordat zich in de tumoren stamcellen verschuilen, die voortdurend nieuwe kankercellen produceren maar ongevoelig zijn voor de gangbare behandelingen. Onderzoekers in Madrid hebben nu een methode gevonden om deze stamcellen aan te pakken. Bij muizen waarin menselijke pancreastumoren waren geïmplanteerd wisten ze de tumorgroei een halt toe te roepen (Cell Cancer Cell, 3 november).

In 2007 is ontdekt dat de groei van de tumoren en hun vermogen om uit te zaaien wordt bepaald door een betrekkelijk kleine populatie kankerstamcellen. Als deze cellen delen ontstaat een kankercel en een nieuwe stamcel. Het aantal kankercellen neemt daardoor gestaag toe, terwijl de populatie stamcellen gelijk blijft. De Madrileense onderzoekers hebben deze stamcellen verder onderzocht en ontdekt dat ze bepaalde kenmerken van embryonale stamcellen hebben. In die cellen voltrekken zich bepaalde biochemische kettingreacties, die uniek zijn voor hun embryonale collega’s. Dat deze reacties verder nergens bij volwassenen voorkomen – de onderzoekers hebben dat uitgebreid gecontroleerd – maakt deze kankerstamcellen uniek.

Dit biedt de mogelijkheid de kankercellen gericht te bestrijden zonder gezonde cellen aan te tasten – met een middel dat de kettingreacties stillegt. In combinatie met medicijnen die de kankercellen zelf aanpakken kan zo’n middel een bruikbare therapie opleveren, redeneerden de onderzoekers.

Toen zij bij muizen losse tumorcellen in de alvleesklier injecteerden, sloegen die niet aan. Alle behandelde muizen waren na 100 dagen nog in leven. De onbehandelde controlemuizen ontwikkelden grote tumoren en leefden gemiddeld maar een maand.

Toen de onderzoekers intacte stukjes tumorweefsel implanteerden, waren de resultaten minder rooskleurig. Dat bleek te komen doordat de stamcellen zijn ingebed in een stroma, een soort littekenweefsel dat de toegediende middelen afschermt. Pas nadat een middel dat het stroma uitschakelt aan de combinatie was toegevoegd, was de behandeling effectief. Opvallend is dat de tumoren bij deze behandeling niet verdwenen, maar wel het vermogen om verder te groeien en uit te zaaien hadden verloren.

Huup Dassen

    • Huup Dassen