Minder columns in de krant? Dat is makkelijker gezegd dan gedaan

Met het vertrek van Elsbeth Etty als columnist verliest de Opiniepagina een markante stem. Helaas, maar het is nu eenmaal het recht van de hoofdredacteur om columnisten aan te stellen en op den duur – Etty schreef haar column vijftien jaar – ook weer te vervangen. Een column is niet voor eeuwig. Met Eppink en

Met het vertrek van Elsbeth Etty als columnist verliest de Opiniepagina een markante stem. Helaas, maar het is nu eenmaal het recht van de hoofdredacteur om columnisten aan te stellen en op den duur – Etty schreef haar column vijftien jaar – ook weer te vervangen. Een column is niet voor eeuwig.

Met Eppink en Baudet is Opinie in elk geval niet linkser geworden

Een aantal lezers vroeg niettemin waarom dat nu moest. Was het een reactie op de kritiek uit PVV-hoek dat de krant te politiek correct is?

Uitleg geven over het einde van een column is per definitie penibel, omdat het gaat om een persoon en diens kwaliteiten – dan moet discretie voorop staan. Maar de reden is, aldus de hoofdredacteur, niet de stellingname van Etty, maar simpelweg de wens om de columnisten van de krant allengs te vernieuwen.

Dan nog kun je het natuurlijk met deze keus oneens zijn. Etty verdeelt nog steeds heftig de meningen – op zichzelf een aanbeveling.

Maar zegt haar vertrek iets over de columnistiek in de krant?

Kort na zijn aantreden kondigde de hoofdredacteur aan dat hij het aantal columnisten fors wilde verminderen. In HP/De Tijd zei hij: „Ik ga proberen het aantal columnisten terug te dringen. Ze schrijven te veel linkse columns met te veel dezelfde thema’s. [...] Soms staan er vijf columns in een krant. Dat vind ik net iets te veel.”

Bij dat laatste kan ik me iets voorstellen. Columnisten willen weleens massaal op een onderwerp duiken. Ik heb als adjunct-hoofdredacteur ook weleens enkele columnisten die over de PVV schreven, beleefd gevraagd niet allemaal tegelijk te verwijzen naar barbaarse periodes uit de twintigste eeuw.

Ook klachten over de wildgroei van columns zijn niet van gisteren. Je hoort die al sinds de jaren negentig, toen kranten steeds meer persoonlijke stukjes gingen plaatsen om de kolommen te verlevendigen.

Maar ingrijpen of regisseren ligt gevoelig – en met reden. Columnisten moeten vrij zijn in hun mening en onderwerpkeuze. Wat een krant natuurlijk wel moet doen, is columnisten gevarieerd kiezen, en contact met hen houden. Voor overleg en commentaar, welteverstaan, niet voor het dicteren van marsorders.

Hoe is het nu gegaan sinds die aankondiging een jaar geleden?

Behalve Etty zijn verdwenen: Afshin Ellian (Opinie), het drietal Flip de Kam, Johan Schaberg en Aertjan Grotenhuis (Economie), en Marita Mathijsen (Wetenschap).

Voor Etty komt Paul Scheffer in de plaats, die al eerder een column schreef in de krant (1990-1997). De Kam, Groothuis en Schaberg zijn opgevolgd door Menno Tamminga en Maarten Schinkel, en Mathijsen door Harald Merckelbach.

Dat zijn er dus netto twee minder – maar misschien vergeet ik iemand (bij dezen excuses).

Maar er zijn ook columnisten bijgekomen, soms waar nog geen enkele columnist was gegaan.

Derk Jan Eppink en Thierry Baudet kregen een column (Opinie), maar ook Folkert Jensma (Opinie en Debat) en Joyce Roodnat (Cultureel Supplement). Simon Kuper en David Winner (Sport) kwamen, net als Martin Bosma, Ton Elias, Femke Halsema (Opinie) en het duo Margriet Oostveen en Hassan Bahara op pagina 3. Peter van Straaten (Achterpagina), Monique Snoeijen en Ivo Weyel (Lux) maakten hun opwachting, evenals het jonge kwartet Deniz Alkac, Funs Elbersen, Marissa van Loon en Rutger de Quay (Media), uitgever Hans Nijenhuis van NRC Media (DeLuxe) en, natuurlijk, yours truly de ombudsman (Opinie & Debat).

Dat is nog een lastige rekensom. De politieke wisselcolumn is tijdelijk, dus die rekenen we niet mee. Dan hou je zes vertrokken columnisten over en zeventien nieuwkomers, een aanwas van elf. Daar komt bij dat sommige columnisten vaker schrijven, zoals Marc Chavannes en Hans Beerekamp, die geregeld extra afleveringen maken.

Hoe zit het met de politieke kleur van die nieuwe oogst?

Ellian was rechts, Etty links, beide zijn vertrokken – dus budgettair neutraal. Baudet en Eppink lijken mij rechts of conservatief, Jensma en Roodnat links-liberaal. Elke week Bas Heijne is geen ruk naar rechts. Scheffer is een „PvdA-coryfee”, volgens de krant zelf. Laten we ervan uitgaan dat sportcolumnisten politiek neutraal zijn (hoewel Kuper een kritisch boekje heeft geschreven, Retourtjes Nederland). De columnisten van Weblog Jong zijn minderjarig, dus tellen we niet mee (hoewel, Elbersen is actief in D66 , Van Loon bij de JOVD, dus vooruit: twee links-liberalen erbij). Bahara verdedigt multiculturalisme, Oostveen de socialist Obama: links dus. Snoeijen, Weyel en Van Straaten bewegen zich in Amsterdam, dus die rekenen we uiteraard bij links. De uitgever dan ook maar, want die is verantwoordelijk voor de verhuizing van de krant naar Amsterdam. En de ombudsman idem dito, want die is er voor de zelfkritiek, een nare linkse eigenschap.

Alle gekheid op een stokje.

Met Eppink en Baudet is de Opiniepagina van de krant er in elk geval niet linkser op geworden. Dat doel is dus bereikt.

Dan de wildgroei: ja, het valt kennelijk niet mee het tij te keren. Columns zijn een probaat middel als een krant prikkelende auteurs een gezicht wil geven. Bovendien, de krant is de laatste tijd dikker geworden: meer pagina’s, meer katernen – en meer columnisten.

Met al die columnisten wordt jaarlijks geëvalueerd. Mooi, want columnisten zijn tenslotte van de krant. Maar pas op: hoe meer ze geliefd – of gehaat – zijn, hoe meer ze ook van de lezer worden.