Hijgen in bontjas

Zoogdieren dragen graag bont. Lekker warm. Bont isoleert zo goed, dat je haast geen lichaamswarmte verliest. Zelfs de sneeuw op je bontharen smelt niet. Rendieren houden daarvan, zo rond de Noordpool. Maar bont heeft ook een nadeel: warm is soms wel erg warm.

En dus kennen rendieren slimme trucs om hitte te bestrijden. Dat is wel onverwacht bij een dier dat in het koude noorden leeft, en bij ons alleen tegen kerstmis even op komt draven. Maar soms is het echt nodig. Stel dat je wordt achtervolgd door wolven. Door al het rennen krijg je het steeds warmer, en het liefst zou je je jas uitgooien. Maar rendieren lukt dat niet.

Onderzoekers in Noorwegen zochten met rendieren op een rollende loopband uit, wat de dieren wél doen. (Ze beschrijven het in het Journal of Experimental Biology, november 2011) Rendieren hebben een goede conditie, maar op de band begonnen ze meteen héél snel te hijgen. Dat deden ze niet om meer zuurstof binnen te krijgen, zoals puffende, ongetrainde joggers in de stad. Ze deden het om koele lucht binnen te krijgen. Hun neus heeft van binnen een enorm oppervlak dat kou uit de lucht opneemt, het bloed in. Zo komt de koelte overal in hun lijf terecht.

De bek hijgt een beetje mee, terwijl het rendier zijn tong lekker naar buiten laat hangen. Zo verdampt er water, en dat koelt ook weer af. Net als bij een hond.

En als zelfs dat niet genoeg is, dan heeft het rendier nog een speciale truc om zijn leven te redden. Als hij toch oververhit raakt, zo bij 39 graden, kiest hij voor het belangrijkste. Zijn hersenen. Het in de neus afgekoelde bloed wordt nu op een heel bijzondere manier alleen nog in zijn kop rond gepompt.

Hopelijk is dat genoeg om helder te blijven – en die wolven vóór. Of om van een loopband af te stappen, en een beloning in ontvangst te nemen. Een aai, en wat gekrabbel onder je gewei.

Frans van der Helm