Griekenland na vandaag nog meer in politieke spagaat

De Griekse premier George Papandreou (tweede van rechts) na zijn ontmoeting met president Karolos Papoulias in Athene, vandaag. Papandreou had na het overleg een voorstel voor de Griekse politiek, maar de oppositie slaat liever een andere weg in. Foto Reuters / John Kolesidis

De politieke toekomst van Griekenland en George Papandreou is nog altijd onzeker. Vandaag werd duidelijk dat er op korte termijn twee scenario’s mogelijk lijken tot er verkiezingen plaatsvinden: een coalitieregering voor vier maanden, of een overgangsregering voor zes weken.

Papandreou: brede coalitieregering, in februari verkiezingen

De 59-jarige Papandreou sprak vandaag met de president, Karolos Papoulias. Naderhand sprak hij zijn voorkeur uit voor een coalitieregering waarin de oppositie ook plaatsneemt. Die regering zou dan vier maanden aan moeten blijven, tot aan de reeds geplande verkiezingen van februari. Belangrijkste taak is in de euro blijven, zei de premier: “Een gebrek aan consensus zal onze Europese partners verontrusten over onze wil om in de eurozone te blijven.”

Het lijkt niet waarschijnlijk dat Papandreou zo’n brede coalitieregering zelf gaat leiden. Als het nodig is dat hij opstapt, dan is hij daartoe bereid, zei hij gisteravond. Hij overleefde toen een vertrouwensstemming, maar op voorwaarde dat er zo’n regering van nationale eenheid zou komen.

Zijn minister van Financiën Evangelos Venizelos wordt genoemd als leider van die regering. Hij was namens Griekenland hoofdrolspeler in de zware gesprekken met de trojka – het IMF, de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank – over de noodhulp. Tevens was Venizelos tijdens de deze week ontstane crisis binnen het parlement toeschietelijker naar de oppositie dan Papandreou en nam de minister afstand van diens plannen tot het houden van een omstreden referendum.

Oppositie: kleine overgangsregering, binnen zes weken verkiezingen

Antonis Samaras, leider van de grootste oppositiepartij Nieuwe Democratie, is de personificatie van de Griekse oppositie. Hij zei vandaag weinig te zien in de oplossing die Papandreou aandraagt. Zijn alternatief: een kleine overgangsregering die primair tot doel heeft het Europese hulppakket goed te keuren, zodat de geldkraan niet dichtgedraaid wordt. Daarna, het liefst binnen zes weken, verkiezingen.

Papandreou staat namelijk momenteel erg slecht in peilingen en Samaras is er zeker van dat hij bij verkiezingen gaat winnen. Die kansen zou hij weer kunnen verspelen als hij plaatsneemt in een brede coalitieregering mét de partij van Papandreou, PASOK.

Griekse bevolking: wij zien meer in Papandreous plan

Nu er twee scenario’s lijken te zijn voor de nabije politieke toekomst van Griekenland, hebben opiniepeilers de stemming onder het Griekse volk in kaart gebracht. De belangrijkste conclusie: een meerderheid heeft een voorkeur voor wat Papandreou voorstelt. In één van de polls kon die oplossing op 52 procent steun rekenen, tegenover 36 procent die liever ziet dat wat Samaras voorstelt uitgevoerd wordt. In een andere poll lagen de cijfers dichter bij elkaar: respectievelijk 45 procent tegenover 41,7 procent.

Ook vanuit Europees standpunt zou de optie van Papandreou beter zijn, zo wordt verwacht: er dient nu een brede, stabiele Griekse regering te zijn die het felbevochten hulppakket goedkeurt en doorvoert.

En nu?

Samaras gaat morgen zelf langs bij de president en zal dan zijn voorstel beargumenteren. Ondertussen zal het Griekse kabinet morgen “informeel” vergaderen, zo liet een bron bij de regering vandaag weten aan persbureau Reuters.

De trojka is niet van zins Griekenland de nieuwe, en door Venizelos zwaar bevochten, tranche van acht miljard euro te geven als de regering niet akkoord is met de voorwaarden hiervoor. Die bestaan onder meer uit keiharde bezuinigingen. Griekenland heeft het geld hard nodig om bijvoorbeeld onderwijs en de publieke sector te kunnen bekostigen.

De financiële problemen van Griekenland zijn van groot belang voor de rest van de eurozone en Europa. De angst bestaat dat ze overslaan naar andere eurolanden; Italië betaalt momenteel al een recordrente op staatsobligaties en vroeg gisteren om financieel toezicht van het IMF.

Interactieve graphic: Europa in cijfers

    • Peter Zantingh