Mensen zonder brein

Een week van onzekerheid. Willen die malle Grieken nou wel of niet mee met Europa? Sarkozy en Merkel voelden zich nogal Grieks genomen door de onverwachte manoeuvre van Papandreou. Iets vergelijkbaars geldt voor de arme Mauro. Die werd Christelijk genaaid. Ook hij verkeert in onzekerheid. Wordt hij naar Angola gestuurd of niet? De enige uitweg lijkt nu nog een of andere rare constructie waarbij hij een studievisum krijgt. Lubbers ontdekte deze ‘opening’ in de regels.

Maar waarom moet er eigenlijk een regel aan te pas komen om Mauro in Nederland te houden? Minister Leers kan ook gebruikmaken van zijn discretionaire bevoegdheid om willekeurig mensen een visum te geven. Als hij zegt ‘Mauro blijft!’, dan is daarmee de kous af. Maar krampachtig is er door het CDA gezocht naar een mogelijkheid om alle zwarte schapen over één kam te scheren. Vreemd dat een Christelijke partij zo hangt aan regels. Ik dacht dat ze daar goed en kwaad afleidden uit het woord van God. Jezus hield wel van een potje willekeur. Zomaar een verlamde laten opstaan. Hij was niet bang dat ‘iedereen dan bij hem zou aankloppen’.

Maar goed, het is de hamer waarmee iedere beleidsmaker slaat: alles moet in regels en wetten worden gevangen. Gelijke monniken, gelijke kappen. Prachtig. Maar het is de kern van de teloorgang van de politiek. Want niets staat verder van de menselijke natuur. Wij handelen niet op basis van regels. We handelen op basis van gevoel, intuïtie en instinct. Feilloos voelt het brein aan of iets klopt of niet. In een kwart seconde beslissen we of iemand ons bevalt. De Amerikaanse senaatsverkiezingen konden voor een groot deel worden voorspeld op basis van de reacties van kiezers die één seconde naar de foto’s van de kandidaten hadden mogen kijken.

Zelfs het meest eenvoudige onderscheid dat we maken is niet te vangen in regels. We weten moeiteloos wat een tafel is. Maar probeer maar eens een setje regels op te stellen om een tafel te definiëren. Vierkant? Die van mij is rond. Vier poten? Niet altijd. Je kunt er iets opzetten? Kan ook op een bureau. Bij elke regel zijn uitzonderingen. Zelfs iets prozaïsch als een tafel is voor ons brein geen setje regels maar een gevoel, een intuïtie.

Daarom werken regels niet. Regels voelen niks. Alles wordt ertussen gemangeld. En hoe meer de politiek regels invoert en gevoelloos hanteert, hoe groter de afstand tussen politiek en volk zal worden. Iedereen weet: Mauro hoort hier thuis. Maar omdat we onszelf gevangen zetten in regels kan die simpele conclusie niet worden getrokken.

Regels zijn voor mensen zonder brein. Zoals Gerd Leers.

Victor Lamme

    • Victor Lamme