Grote omroepen profiteren van fusies

De zes omroepen die willen fuseren, krijgen hun zin. Zij ontvangen meer geld, terwijl de rest van de publieke omroep moet bezuinigen.

Het klinkt als de waterstanden op de radio van weleer: VARA/BNN +10. TROS/AVRO +9,1. KRO/NCRV +6,7. Maar het gaat om miljoenen, niet om meters. De omroepen die fuseren, worden er op papier niet slechter van.

Hilversum staat voor de grootste verandering sinds de komst van de commerciële omroep in de jaren 90. De publieke omroep moet miljoenen bezuinigen, het aantal omroepen moet van 21 naar 8. Bestuursvoorzitter Henk Hagoort van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), presenteerde gisteren het plan waarmee hij de omroepen na een hete zomer weer op één lijn heeft gekregen. Door veel te praten, maar vooral door de portemonnee te trekken.

Zes omroepen fuseren, mogelijk al in 2014 en zeker in 2016: TROS met AVRO, KRO met NCRV, VARA met BNN. Zij moeten programma’s maken voor een breed publiek. EO, VPRO, MAX blijven zelfstandig. Zij richten zich op specifieke genres en doelgroepen. Met minder geld; VPRO min 3,4 miljoen, MAX min 2,5, EO plus 0,2. NOS en NTR verzorgen nieuws, educatie, cultuur. De achterban van de verschillende omroepen moeten nog ja zeggen.

Het ‘3-3-2-model’ stond al in de brief van de NPO aan minister Van Bijsterveldt (Media, CDA). De haalbaarheid daarvan werd onzeker toen Van Bijsterveldt een maand later meldde dat het ledenaantal allesbepalend wordt voor zendtijd en budget. Dat gaf grote verschillen tussen de omroepen. Zij staakten direct hun overleg.

Vorige maand gaf de minister een laatste waarschuwing: of ze krijgt voor 15 november een gezamenlijk plan of ze dwingt fusies af. Onder leiding van ‘formateur’ Hagoort is nu een compromis bereikt dat de Hilversumse verhoudingen handhaaft en zorgt dat genres en omroepen niet oververtegenwoordigd zijn. Critici vreesden dat de nadruk op ledenaantallen zou leiden tot een publieke omroep van het Nederlandse lied (de TROS is de grootste omroep van Nederland) of tot een omroep voor grachtengordel en Biblebelt; VPRO en EO zouden het best leden kunnen werven.

Het model dat de NPO heeft bedacht en het bestel overzichtelijker moet maken, is behoorlijk complex. Belangrijkste onderdeel is het zogenoemde ‘cascadebudget’ voor de kleinste fusieomroep en de kleinste zelfstandige. VARA/BNN krijgen een bonus van 10 miljoen euro, MAX van 5 miljoen. De NPO garandeert dat fusieomroepen 2,8 keer meer budget krijgen dan de zelfstandigen. Ze wilden drie keer meer.

Betekent dit een nieuwe geldverslindende ledenrace? Volgens Hagoort voorkomt het nieuwe systeem dat. Wie een paar duizend extra leden werft, heeft daar weinig baat bij. Hij verwacht eerder ledenverlies, door maatregelen van de minister. Van Van Bijsterveldt moeten zij hun contributie verhogen van 5,72 euro naar 15 euro per jaar. Zij mogen geen cadeautjes meer weggeven. En de programmagegevens komen vrij. Iedereen mag een tv-blad uitbrengen.