Er zijn steeds minder videotheken

Videotheken leggen het af tegen films via internet en illegaal downloaden. Alleen een bijzonder assortiment en goed persoonlijk advies trekken nog klanten.

Nederland, Rotterdam, 25 maart 2008, Videotheek Moviemax Door internet filesharing en digitale televisie met een enorm aanbod verdwijnen langzamerhand de meeste videotheken in Nederland. foto; Peter Hilz

Ben Piso (58) is de eigenaar van videotheek Movie Center in Amsterdam-Zuid. Veel van zijn collega’s moeten hun zaak sluiten door de opkomende concurrentie van internetdienst video on demand en het aanhoudende illegaal downloaden. Maar Piso rijdt nog elke middag op zijn scooter naar zijn videotheek. De zaken lopen meer dan behoorlijk, in de afgelopen maand alleen al heeft hij er honderd nieuwe klanten bij gekregen.

Op Piso’s schappen zijn naast de bekende titels Zweedse thrillers te vinden, alle werken van regisseur Terry Gilliam en een heleboel series. Het is een komen en gaan van restauranthouders die even een krantje komen lezen, baasjes met honden op zoek naar een koekje, en een buurvrouw die wat lekkers komt brengen. Op zijn afgesleten kruk bekijkt Piso op rustige dagen zijn nieuwe aanwinsten. Hij heeft 80 procent van zijn 12.000 video’s en dvd’s gezien. „Zodra een film me pakt heb ik een goeie avond. En die bezorg ik anderen ook graag”, vertelt hij. Hij weet wat bij zijn klanten past. „Ik vraag waar iemand zin in heeft, wat voor films hij goed vindt en waar hij naar op zoek is. Door de jaren heen krijg je daar gevoel voor”, vertelt hij.

Dan Nijmegen. Daar vind je nog twee videotheken. Een jaar of tien geleden waren dit er nog zeven. Een van deze zaken is de Cinematheek van Chris Abbenhuis, die net als Piso zijn zaak runt met veel liefde voor film. En al is er de laatste maanden een lichte omzetdaling te zien, vergeleken met andere videotheken valt het reuze mee. „Iemand die op zoek is naar films over een bepaald onderwerp, loopt bij ons meteen de deur uit met een stapel. Op internet zou iemand er misschien vijf dagen voor nodig hebben gehad om die bij elkaar te zoeken”, vertelt Abbenhuis.

Op de 300 vierkante meter van de Cinematheek zijn 14.000 titels te vinden. Zowel Abbenhuis als Piso biedt naast de grote commerciële films originele titels en weet daarmee ook de liefhebber van artistieke films naar zich toe te trekken. De best verhuurde films in Nijmegen zijn Amélie, Festen en Magnolia. Het enige wat Piso nog kan toevoegen om het succes van zijn zaak te verklaren, is dat hij gelegen is in een buurt vol met artistiekelingen en studenten.

Op het hoogtepunt moeten er zo’n 1.100 à 1.500 videotheken zijn geweest in Nederland, stellen Willem Teeseling van brancheorganisatie NVER en Frank Raats van vakblad Videobizz. Uit recente cijfers van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel (HBD) blijkt dat er momenteel nog een krappe 500 over zijn. Het blijft gissen, omdat een avondwinkel naast de verkoop van drank en chocoladetruffels ook dvd’s kan verhuren, maar niet als videotheek geregistreerd staan.

In het handelsregister van de Kamer van Koophandel staan momenteel 27 Amsterdamse videotheken. Een belronde leert dat er hiervan nog ongeveer 17 open zijn. In Utrecht is het aantal zaken gedaald tot 7. HBD-cijfers uit 2010 laten zien dat het aantal videotheken in gemeenten gemiddeld gehalveerd is. In kleine gemeenten van 2.000 tot 5.000 inwoners is het aantal videotheken zelfs met 85 procent gedaald.

„Voor een goede film heb ik jou echt nodig”, zegt één van de klanten tegen Piso voordat hij de deur uitloopt. „Video on demand doe ik als het laat is en geen zin meer heb om te fietsen, maar je bent zo een uur bezig om iets uit te zoeken. Er is zoveel pulp.”

Ondernemers hebben het amper zien aankomen, zo snel is video on demand opgekomen. Het begon in 2006 in de huidige vorm en volgens een onderzoek van de brancheorganisatie telde het in 2010 zo’n 750.000 gebruikers. Momenteel worden er plannen ontwikkeld om nieuwe filmreleases twee maanden eerder via video on demand te laten verschijnen dan in de videotheken. Dit zou de nekslag kunnen zijn voor veel nog bestaande zaken.

Veel drukker maakten ondernemers zich in hetzelfde onderzoek over piraterij. Uit een recent onderzoek, Feiten om te delen, van onderzoeks- en adviesbureau Considerati blijkt dat vijf miljoen Nederlanders illegaal downloaden. Er zijn nog geen exacte cijfers over de schade voor videotheken. Wel is bekend dat door illegaal downloaden de verkoop van muziek met 20 procent is teruggelopen. Dit percentage wordt hoger geschat bij films, omdat deze vaak maar eenmalig worden bekeken.

Abbenhuis gaat er vanuit dat eigenzinnige videotheken altijd wel zullen blijven bestaan. Ook Piso maakt zich niet ongerust. „Ik werk met een goede formule die goed bekendstaat. De investering in de films die wij hebben, is een lange tijd geleden begonnen, dat kun je niet evenaren. Nergens anders zou je nu films kunnen vinden van regisseur Jacques Tati.”

    • Robin Masereeuw