Een 'vieslike orgie' met vriend Moammar

Bij zijn laatste vluchtpoging zou Moammar Gaddafi door negentien Zuid-Afrikaanse huurlingen zijn vergezeld. Een van hen praat er nu over.

Moammar Gaddafi had nog één wens: pensioen in een tent in een warm gebied, bij voorkeur een woestijn. Dat schreef hij volgens de Zuid-Afrikaanse zondagskrant Rapport aan een groep Zuid-Afrikaanse huurlingen die hem en zijn familie Libië moesten uitsmokkelen.

Maar onderweg naar zijn „tent in de Karoo”, een half-woestijngebied in Zuid-Afrika dat volgens de contractsoldaten zeer geschikt zou zijn, ging het mis. De operatie liep uit op een „moerse mislukking” en „’n vieslike orgie”, zegt Danie Odendaal, een van de huurlingen, in de Afrikaanstalige krant. Het konvooi met negentien Zuid-Afrikanen en Gaddafi dat Sirte probeerde te verlaten werd beschoten door de NAVO, en Gaddafi door rebellen gepakt werd.

De huurlingen, meent Odendaal, waren „om de tuin geleid”. De missie mocht niet slagen en was, suggereren ook andere bronnen, wellicht louter bedoeld om Gaddafi uit zijn schuilplaats te lokken.

Het „bizarre complot”, zoals Rapport de operatie noemt, vestigt de aandacht op de morsige wereld van Zuid-Afrikaanse huurlingen. Het land is met een overschot aan goed getrainde elitetroepen uit de apartheidstijd een hofleverancier van buitengewoon beveiligingspersoneel. Enkele van de mannen die door Gaddafi zouden zijn ingehuurd, waren volgens Beeld, zusterkrant van Rapport, al betrokken bij de mislukte couppoging in 2004 in het West-Afrikaanse Equatoriaal Guinee.

Wat van de berichten klopt, is niet vast te stellen. De respectabele krant baseerde zich op een telefoontje met Odendaal en niet nader genoemde bronnen bij inlichtingendiensten.

Juist afgelopen week meldde een speciale werkgroep van de Verenigde Naties een „alarmerende toename” van de activiteiten van huurlingen, onder andere dit jaar bij de conflicten in Libië en Ivoorkust. Naar schatting 5.000 ex-militairen en politieagenten van het apartheidsregime werken voor private militaire ondernemingen aan de beveiliging van olieplatforms, mijnbedrijven en schepen, onder andere voor de door piraten geplaagde kust van Somalië. Een deel van hen werkt ook aan minder gereguleerde operaties.

„Al in 2006 heeft ons parlement wetgeving aangenomen om huurlingen aan banden te leggen, maar de wet is nog altijd niet in werking”, zegt onderzoeker Sabelo Gumedze van het Institute for Security Studies in Pretoria. Een oude wet, van 1998, bleek niet krachtig genoeg om de coupplegers in Equatoriaal Guinee in Zuid-Afrika aan te pakken.

De Zuid-Afrikaanse regering heeft aangekondigd met de nieuwe machthebbers in Tripoli een onderzoek in te stellen naar de activiteiten van de Zuid-Afrikanen in Libië. Zuid-Afrika heeft Gaddafi tot het laatste moment gesteund en president Zuma noemde de NAVO-operatie in het land „illegale regime change”.

„De waarheid zal waarschijnlijk nooit helemaal boven tafel komen”, zegt woordvoerder Chris Greyling van de Pan-African Security Association, een koepel van private militaire beveiligingsbedrijven.

Odendaal, schrijft Rapport, zou nu in een ziekenhuis in de Egyptische hoofdstad Kairo liggen. Van de andere Zuid-Afrikanen zouden er twee gesneuveld zijn en een aantal zou door de Nationale Overgangsraad in hechtenis zijn genomen.

De meeste verblijven volgens Rapport in hotels in Libië en zouden wellicht nog proberen om Gaddafi’s zoon Seif Al-Islam het land uit te smokkelen.

Peter Vermaas

    • Peter Vermaas