Duurzaamheid is geen prioriteit meer voor politiek

Premier Papandreou is zwaar beschadigd geraakt. De Griekse premier gaf gisteren toe dat zijn referendum-idee een vergissing was. Zelfs als hij de vertrouwensstemming vanavond overleeft, is zijn politieke toekomst onzeker.

Er komt geen referendum in Griekenland – maar dat is vrijwel het enige dat zeker is na twee chaotische dagen waarin de politieke situatie in Athene per uur veranderde.

Vanavond laat moet een stemming in het Griekse parlement meer duidelijkheid brengen. Vervroegde verkiezingen? Wanneer dan? Of een overgangskabinet? Onder wiens leiding?

Premier George Papandreou bevestigde gisteren zijn reputatie als iemand die niet snel opgeeft. Toen zijn minister van Financiën Venizelos’s ochtends vroeg afstand nam van het idee van een referendum, kennelijk nog onder de indruk van de uitbranders die hij en de premier een paar uur eerder in Cannes hadden gekregen van president Sarkozy en bondskanselier Merkel, leek de val van de premier een kwestie van uren. Nog eens drie parlementariërs zeiden snel achter elkaar dat zij niet voor een referendum zouden stemmen. Daarmee werd Papandreous positie in het parlement al te wankel. En terwijl het kabinet zich opmaakte voor een spoedzitting, gonsde het van de geruchten over een regering van nationale eenheid.

De oppositiepartij Nieuwe Democratie sprong hier gretig op in. Partijleden suggereerden dat Lucas Papademos, een voormalig vicepresident van de Europese Centrale Bank, zo’n nationaal kabinet zou kunnen leiden. Oppositieleider Antonis Samaras begon hardop mee te denken. Aan het begin van de middag pleitte hij op tv voor een overgangskabinet dat snelle verkiezingen zou moeten voorbereiden en het akkoord in Brussel zou moeten aanvaarden.

Op dat moment rook Papandreou zijn kans. Samaras had zich steeds fel verzet tegen het akkoord met de EU en het IMF. Hij vindt dat Griekenland zulke harde bezuinigingen worden opgelegd dat iedere ruimte voor economische groei – nodig om schulden af te kunnen betalen – is verdwenen.

In het spoedberaad van het kabinet ’s middags zei Papandreou dat het voorstel dat hij maandag had gedaan voor een referendum slechts bedoeld was om een bredere politieke basis te krijgen voor de ingrijpende bezuinigingen. Als we er niet in slagen genoeg steun te krijgen voor het pakket, zei hij, is dat „het begin van ons vertrek uit de euro. Maar als we consensus hebben, dan hebben we geen referendum nodig.”

Maar Papandreou is de afgelopen dagen zwaar beschadigd geraakt. Hij heeft gisteren toegegeven dat het idee van een referendum een vergissing was. Zelfs als hij de vertrouwensstemming van vanavond overleeft, is zijn politieke toekomst onzeker.

Minister Venizelos, al jarenlang een politieke rivaal van Papandreou, heeft zich in het openbaar weer achter de premier geschaard. Maar binnen de regerende socialistische partij Pasok is het nog buitengewoon onrustig. Het was rond het middaguur onduidelijk of alle Pasok-parlementariërs die hadden aangekondigd tegen het referendum te zullen stemmen, de premier wel steunen nu dit idee van tafel is.

Voor eventuele vervroegde verkiezingen liggen twee scenario’s op tafel: dat van oppositieleider Samaras, die onder een overgangskabinet nog dit jaar verkiezingen zou willen, en dat van Papandreou, die heeft gesuggereerd dat als er vervroegde verkiezingen komen, die nog wel een half jaar zouden kunnen wachten.

Het is onwaarschijnlijk dat verkiezingen meer politieke duidelijkheid zouden brengen. Pasok en oppositiepartij Nieuwe Democratie hebben de Griekse politiek gedomineerd sinds er in 1974 een eind kwam aan het kolonelsregime. Beide partijen hebben in de opiniepeilingen veel terrein verloren, omdat kiezers hen verantwoordelijk houden voor een corrupt en inefficiënt staatsapparaat.

Commentaar: pagina 2

In het nieuws: pagina 4-5

Opinie: pagina 17