De gevolgen van het inruilen van de euro voor de drachme

Het ondenkbare is gezegd. Merkel en Sarkozy dreigden deze week voor het eerst met een verbanning van Griekenland uit de eurozone. Zes gevolgen van een exit.

De Griekse premier George Papandreou riep deze week de toorn van al zijn Europese collega’s over zich af met de aankondiging van een referendum. Dat plan is alweer verdwenen. Maar het hoge woord dat iedereen wilde vermijden, is wel gevallen: euro-exit.

Wat zou er gebeuren als de Grieken met ruzie uit de euro stappen? Hoe erg zou dat zijn? Europese banken, bedrijven en de Europese Centrale Bank moeten misschien wel enkele honderden miljarden euro’s verlies incasseren op hun leningen aan het land. Voor de Grieken zijn de gevolgen nog groter. Zes gevolgen van een Griekse euro-exit en de terugkeer van de drachme.

1De staat gaat failliet

De Griekse overheid en economie worden nu overeind gehouden door leningen van de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds. Als Griekenland bruusk uit de euro stapt, worden die stopgezet. Gevolg: het land zal niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen en is failliet. Griekenland zal de rentebetaling en de aflossing op de torenhoge schulden staken. Dat betekent acute geldnood voor de overheid: ook zonder de hoge rentekosten is er geen sluitende begroting. De Griekse regering kan geen cent méér uitgeven dan het binnenkrijgt.

Geen investeerder zal het land nog geld lenen.

2 De inflatie wordt torenhoog

Er zijn economen die beweren dat een euro-exit een zegen zou zijn voor de Grieken. Dan kunnen ze de drachme flink devalueren. Daardoor worden hun exportproducten goedkoper en kan de economie weer groeien. Bovendien trekt een goedkope drachme toeristen: lekker goedkoop op vakantie.

Maar volgens de meeste economen zijn de kosten van het verlaten van de euro veel groter dan deze voordelen. De Griekse economie importeert bovendien veel meer dan het exporteert. Een zwakke munt maakt de importproducten duurder. Dat zorgt voor hoge inflatie. Zo wordt de drachme nog minder waard. Sociale onrust is het gevolg, want gewone Grieken kunnen steeds minder kopen voor hun geld en geld lenen wordt veel duurder.

3 Banken en bedrijven failliet

Als de Grieken uit de euro stappen dreigt in het land de „moeder aller financiële crises”. Dit zijn de woorden van Barry Eichengreen, economisch historicus van de Universiteit van Californië. Hij bedoelt ermee dat gewone Grieken en bedrijven hun spaargeld van de bank halen zodra de regering aankondigt uit de euro te willen stappen. Het spaargeld verdwijnt in een oude sok of op een bankrekening in het buitenland. De Griekse drachme zal immers veel minder waard zijn dan de euro. Om te voorkomen dat banken failliet gaan zal de Griekse regering de pinautomaten blokkeren en verbieden dat er geld naar het buitenland wordt gesluisd. Maar zelfs als dat lukt, gaan de banken failliet.

De Griekse banken hangen nu aan het infuus van de ECB. Dat haalt de ECB na een vertrek uit de euro hoogstwaarschijnlijk weg. De Griekse regering zal zich gedwongen zien banken te nationaliseren. Kortom: het financiële systeem staat stil en daarmee ook de Griekse economie. Het kan gebeuren dat schappen in winkels leeg blijven en bedrijven geen grondstoffen kunnen kopen.

Ook Griekse bedrijven met buitenlandse leningen komen in geldproblemen. Hun leningen moeten ze afbetalen in dure euro’s terwijl hun inkomsten in goedkope drachmes zijn. Sommige gaan failliet.

4 Europese subsidies drogen op

Als de Grieken met ruzie uit de euro treden, stappen ze waarschijnlijk ook uit de Europese Unie. Dat staat zo in de Europese verdragen. Ze zijn dan geen lid meer van de Europese interne markt.

Dat betekent: grenscontroles, importheffingen op export en een streep door de subsidies van de EU aan Griekenland.

5 Automaten vervangen

Het invoeren van een nieuwe munt is een grote logistieke operatie. Alle automaten moeten worden vervangen, of het nou parkeermeters zijn of snoepautomaten. Computers, belastingformulieren, administratie, alles moet aan de nieuwe munt worden aangepast.

Het kostte Nederland jaren om zich voor te bereiden op de euro. Uit de euro stappen is makkelijker gezegd dan gedaan.

6 Afbetalen schulden hoeft niet

De disfunctionele Griekse economie kent één voordeel: een groot gedeelte van de economie is zwart. Edin Mujagic, monetair econoom van de Universiteit van Tilburg: „De gemiddelde Griek heeft het niet zo op geld aanhouden bij de bank. Hij wil niet dat de overheid ziet hoeveel geld hij heeft. Die zwarte economie is zo groot dat de economie wel in staat is enkele weken door te draaien ook al zijn de banken dicht.”

Er is één levensgroot voordeel van uit de euro stappen. De Griekse overheid betaalt dan een groot deel van zijn schulden niet af. Maar of het land daardoor beter af is?

Meer over de eurocrisis: Opinie, pagina 16

    • Marike Stellinga