‘Dat nooit meer’

Ik ben niet zo van reageren op recensies, iedereen is natuurlijk onaangenaam getroffen als een boek van hem onaardig bejegend wordt (Ewoud Kieft over Dat nooit meer. De nasleep van de Tweede Wereldoorlog in Nederland, in Boeken, 28-10-2011). Ik vind dat verder prima, tenzij de recensent aantoonbaar een enorme fout begaat en van die fout zelfs een kernpunt maakt. In de recensie staat: ‘En zo zijn er meer cruciale feiten die in Dat nooit meer worden weggemoffeld. De belangrijkste daarvan is de discussie over het Nederlandse optreden in Indonesië. Die is simpelweg afwezig in het boek, hoewel dit het eerste grote morele en politieke debat was waarbij volop naar de bezettingstijd verwezen werd: hoe kon Nederland zo vlak na de bevrijding nu zelf als bezettingsmacht opereren?’

‘Weggemoffeld’, ‘de belangrijkste daarvan’ – het zijn me nogal uitspraken en als het waar was, was het inderdaad ernstig. Maar het is niet waar, sterker nog: heel het achtste hoofdstuk gaat precies hierover, met openbaarmaking van tot nu toe ongekend materiaal. Verder komt de genoemde zaak nog op zestien (!) andere plekken voor. Ik vind uit de grond van mijn hart dat een recensent die over een volledig hoofdstuk en zestien verwijzingen heen leest, zich diskwalificeert, de krant belachelijk maakt en mij beledigt.

Chris van der Heijden

Reactie Ewoud Kieft:

Het jarenlange debat over de politionele acties in Indonesië, zoals dat eind jaren ‘40 in de hele Nederlandse samenleving werd gevoerd, is wel degelijk afwezig in Dat nooit meer. Dat maakt het hoofdstuk over Henk van Randwijk, waar Chris van der Heijden in zijn brief naar verwijst, ook zo misleidend. Hierin wordt de indruk gewekt dat Van Randwijk de enige was die met de kwestie bezig was. De verhitte Kamerdebatten, de stakingen en protestacties, de interne verscheuring binnen de PvdA, het Nationaal Comité Handhaving Rijkseenheid, ex-premier Gerbrandy die drie maanden een spreekverbod kreeg opgelegd: niets van dit alles wordt behandeld. Dit is een cruciale omissie in Van der Heijdens proefschrift, want er werd door alle partijen voortdurend naar WOII verwezen, waardoor de oorlogsbeeldvorming sterk gepolariseerd raakte. Als je wilt begrijpen waarom er in de jaren vijftig geen eenduidig beeld van de oorlog bestond moet je hier serieuze aandacht aan geven en kun je niet volstaan met vijf contextloze pagina’s over één man.

Ewoud Kieft

    • Chris van der Heijden