Arbeiderskinderen ondermijnen culturele waarden elite

Vanzelfsprekend verdienen mensen die hun eigen kapitaal en gezag vergaard hebben diep respect. Maar het is niet de bedoeling dat hoogopgeleiden van simpele komaf de bestuurlijke en zakelijke elite vervuilen met aangeleerde, boerse manieren. Kijk eens naar AVRO’s Hoe heurt het eigenlijk?, adviseert integriteitstrainer David Cassuto.

Op de opiniepagina van NRC Handelsblad stelt hij dat het nieuwe programma van ‘polderdandy’ Jort Kelder een belangrijke bijdrage levert aan de beschaving van Nederland. Bezoekjes aan Miljonair Fairs worden afgewisseld met gesprekken op landgoederen van de oude adel. Het contrast tussen oud en nieuw geld maakt het normverval zichtbaar, meent Cassuto.

Bij topbanen horen topmanieren

Enkele lessen die we van de oude adel kunnen leren: luxe is geen waarde op zich, behoud van familiebezit is belangrijker dan zelf cashen, loop niet te koop met alles wat je hebt. Als je de eerste bent van je familie die rijk wordt, moet je daarna nog smaak, manieren, en cultureel kapitaal verwerven, aldus Cassuto. “Net als vroeger.”

Maar te veel hoogopgeleiden met een mooie functie hebben daar volgens hem geen oren naar. Met dramatische gevolgen. De democratiseringsslag in het onderwijs (bakkerszoon kan naar het gymnasium) tast de oude omgangsvormen en tradities aan. “De geprivilegieerde oude elite voelde zich grosso modo verantwoordelijk voor het welvaren van Nederland, voor de cultuur en voor de publieke moraal”, schrijft Cassuto. “Doordat de elite werd ‘ontmaskerd’, sneuvelden ook de idealen van beschaving en verantwoordelijkheid. Dit heeft de weg vrijgemaakt voor de nieuwe elite van nouveau riche. Voor velen werd het nieuwe voorbeeld gevormd door grofheid, snel geld verdienen en je rijkdom tentoonspreiden, maar je verder nergens iets van aantrekken. Daarom kom je tegenwoordig zo veel mensen tegen die niet weten hoe het hoort.”

Dringend advies aan hoogopgeleid Nederland is daarom: kijk naar Hoe heurt het eigenlijk?. Daarin geeft Jort Kelder onderricht in manieren die je niet van huis uit hebt meegekregen, maar wel belangrijk zijn voor het ambt dat je gaat bekleden of reeds uitoefent. Belangrijk, want in hoge functies heb je een voorbeeldfunctie. Cassuto: “Hoe hoort het bij een diner? Hoe praat de elite? Hoe gedraag je je als bankier of als toezichthouder? Het fatsoen van iemand met meer verantwoordelijkheid brengt dit nu eenmaal met zich mee.”

Eerder in deze serie:
Vrijwel iedereen rekent zichzelf tot de middenklasse
Beschaving komt met ronkende motoren. Niet met geouwehoer over moraliteit
Democratie en kapitalisme gaan scheiden. Ontferm je over kind Occupy
Wees nu eens echt principieel. Eet uit de vuilnisbak
SIRE infantiliseert de burger met doe-aardig-campagne
Steve Jobs een natuurtalent? Welnee, hij had gewoon wat geluk
Facebook sloopt democratie. Gemeenschap breekt uiteen in kwetsbare enkelingen
Op een dag word je wakker. In de gevangenis die samenleving heet
Beleefdheid is besmettelijk. Maar het virus is helaas groepsgebonden
Bewoners en bestuurders in de ban van de buurt
Ben je open? Nee, maar mijn kassa wel
Waarom een rechter geen taxi kan besturen
Een klant van de staat wordt snel woedend
Herover de rituelen op de gelovigen. Musea zijn nu gekkenhuizen
Tocqueville en de tirannie van de meerderheid
Geef communisme een tweede kans. Echt, nu zijn we er wel klaar voor
Wijzig uw koers, Occupy. Pak de adverteerder, verwekker van de hedonist
Kabinet wil meningen over goed burgerschap
De dubbele moraal en het alomvattend eindoordeel
Een algeheel gebrek aan hoffelijkheid
Hoe dwing je als gezagdrager respect af?

    • Steven de Jong