Vier ontwikkelingen onderzoeken

Marcel Feil is hoofdcurator van Foam. What’s Next? is meer onderzoeksproject dan tentoonstelling, legt hij uit: „Wij weten ook niet hoe de toekomst van de fotografie eruit ziet. Eigenlijk temperaturen wij de status quo. We onderzoeken welke ontwikkelingen er nu spelen in dit vakgebied.”

Zoals?

„Vier ontwikkelingen die eigenlijk tegenover elkaar staan, liggen aan de basis van de tentoonstelling: fotografie als object, fotografie als beeld, fotografie in overvloed en fotografie en multimedia.”

Fotografie als object?

„Fotografie als object gaat over het tanende besef dat de foto anderhalve eeuw lang een fysiek object was. Doka’s, belichting, chemicaliën, de huidige generatie heeft geen idee meer welke technieken erachter het maken van een foto schuilgaan. Alison Nordström is curator van het oudste fotografiemuseum ter wereld, vernoemd naar Kodak-oprichter George Eastman. Die ontwierp de eerste camera’s voor privégebruik al in de negentiende eeuw. Craquelé, vlekjes, krabbels van de fotograaf, als geen ander kan zij laten zien wat je kunt afleiden aan een foto als object.”

Fotografie als beeld?

„Beeld is tegenwoordig losgeweekt van een foto: we printen bijna niks meer uit. De pixels op je telefoon of scherm, dat is hoe wij een foto zien. Het Londense tijdschrift Dazed & Confused heeft een hele mooie site, echt een digitaal platform. Daarom hebben we redacteur Jefferson Hack gevraagd het thema ‘fotografie als beeld’ te visualiseren. Hij heeft installaties met vijftig monitoren opgesteld in een pikzwarte zaal, waarop Dazed & Confused foto’ s van jonge fotografen toont. We beginnen misschien met 150 foto’s, maar in de loop van de tentoonstelling voegt de redactie foto’s toe.”

Fotografie in overvloed?

„De vraag is of we straks überhaupt nog naar individuele foto’s kijken. Ik denk dat foto’s steeds meer onderdeel worden van multimedia instellingen, zoals die te zien zijn in de zaal van Lauren Cornell. Zij is hoofd van het innovatielab van het New Museum in New York. Collages, video-installaties, er zijn steeds meer kunstenaars die fotografie integreren in hun werk. Als geen ander loopt Cornells innovatielab voorop in het combineren van die beeldende kunsttechnieken.”

Fotografie en multimedia?

„Er wordt steeds meer gefotografeerd. Leken zijn via Twitter soms sneller dan professionele fotojournalisten – kijk naar wat er is gebeurd tijdens de Arabische Lente. Fotojournalisten concentreren zich op het langzamere nieuws. Erik Kessels visualiseert de stroom van foto’s online. We fotograferen steeds vrijer, maar ook steeds bandelozer. Vroeger schoot ik op vakantie twee rolletjes van 36 vol, nu maak ik er 500. Je klikt maar en je doet maar. We raken ons kritische vermogen kwijt. Wij hebben Kessels gevraagd omdat hij fotoboeken verzamelt, daarvoor struint hij oude vlooienmarkten af. Het web is nu eigenlijk wat de vlooienmarkten vroeger waren. En Erik de browser.”

Gaan we straks nog naar het museum?

„Ja. In een alsmaar versnellende wereld is de functie van een museum als filter heel belangrijk. En bezoekers van de tentoonstelling kunnen ook meepraten. Zij kunnen gedachten uitwisselen met medewerkers van Foam, in een speciaal daarvoor ingerichte redactieruimte. Dat is een andere belangrijke functie van het museum: een studiehuis, een kenniscentrum.”