Reconstructie met open eind

Menno de Galan beschrijft in De coup van Cruijff hoe Cruijff bij Ajax in de Raad van Commissarissen is gekomen.

Maar de climax van de crisis staat er niet in.

Kort na het opstappen van het bestuur van Ajax op 30 maart dit jaar kreeg de zaakwaarnemer van Johan Cruijff een sms. ‘Van harte gefeliciteerd. Dit is het allermooiste scenario. Nu de directie nog.’ Afzender: bondsvoorzitter Michael van Praag, oud-voorzitter en erelid van Ajax.

Het is een van de opvallende passages in het boek De coup van Cruijff van NOS-journalist Menno de Galan dat vandaag verschijnt. Het boek beschrijft minutieus de ontwikkelingen die ertoe hebben geleid dat Cruijff in de raad van commissarissen van Ajax is gekomen en zijn geestverwanten de leiding namen in opleidingscentrum De Toekomst.

Uit een reconstructie van deze krant bleek dit voorjaar al dat Van Praag de terugkeer van jeugdvriend Cruijff bij Ajax mede heeft beïnvloed. Zijn rol, zegt hij zelf, was bescheiden. Maar na de persconferentie van Ajax-voorzitter Uri Coronel, waar die zijn aftreden toelichtte, was voor Van Praag de maat vol. Coronel gaf daar een waslijst aan verwensingen die hij van Cruijff had moeten slikken. Van Praag: „Toen dacht ik: donderen jullie allemaal maar op. Met jullie winnen we de oorlog niet”, zo zegt hij in De coup van Cruijff.

Journalist De Galan sprak met vele betrokkenen, van wie velen met naam worden geciteerd. Johan Cruijff ontbreekt daarbij, maar het geluid van het ‘Cruijff-kamp’ wordt vertolkt door zijn zaakwaarnemer Rutger Koopmans. Die spreekt openhartig over zijn bepalende rol in het positioneren van Cruijff bij zijn oude club. „Zonder mij zou Cruijff dit spel altijd verliezen”, zegt hij.

Het idee Cruijff voor de Raad van Commissarissen beschikbaar te stellen, was Koopmans’ idee. Toen hij Cruijff daarvoor in januari aanbood bij de Ajax-leiding wist de clubicoon hier zelf niet van. Koopmans: „Dit was 100 procent mijn idee. De gedachte was dat Johan altijd kon ontkennen dat hij ervan wist als het initiatief zich tegen hem zou keren.”

Volgens De Galan is het plan om de jeugdopleiding van Ajax anders in te richten niet het geesteskind van veel oud-topvoetballers, zoals Cruijff zelf herhaaldelijk heeft gezegd. Volgens De coup van Cruijff heeft looptrainer Ruben Jongkind het plan geschreven, in samenwerking met Wim Jonk, Rutger Koopmans en de schoonzoon van Cruijff, Todd Beane.

Nadat toenmalig commissaris van Ajax Jan Haars het plan aangereikt kreeg van financieel-directeur Jeroen Slop, zei hij: „Leuk, maar kun je me nu ook het rapport geven?” Volgens Haars werd het rapport binnen de Ajax-top gezien als „een verzameling rubbish”. Haars: „Dit verdiende niet de kwalificatie ‘rapport’. Ik trok daaruit de conclusie dat het de inzet was van de machtsstrijd.”

Haars zegt in het boek dat er geen animo was bij de Raad van Commissarissen om het rapport te bespreken. Die houding heeft hij nooit begrepen. „Als je het rapport wél had besproken, had je formeel een conclusie kunnen trekken. Dat heeft onze positie verzwakt.” De commissarissen stelden op 30 maart hun functies ter beschikking en maakten zo de weg vrij voor de benoeming van Cruijff.

De beschreven periode in De coup van Cruijff eindigt vlak voor de huidige bestuurscrisis, het conflict tussen Cruijff en de vier overige commissarissen. Het moment van druk is daarmee verkooptechnisch goed gekozen, maar de ontbrekende actualiteit is voor liefhebbers van de Ajax-problematiek onbevredigend. Binnen een week is immers een climax te verwachten, als de ledenraad zich buigt over de slecht functionerende Raad van Commissarissen.

    • Bart Hinke