'Gratis tolk bij de dokter moet blijven'

Patiënten van de huisarts die geen Nederlands spreken, kunnen straks geen gratis tolk meer krijgen. Zo’n beetje de hele zorgsector keert zich tegen dit kabinetsplan.

Per 1 januari 2012 wordt het gebruik van tolken in de gezondheidszorg niet meer vergoed. Tot verontwaardiging van de zorgsector – huisartsen, medisch specialisten, verloskundigen, ouderenorganisaties, GGZ, GGD. Samen sturen zij vandaag een brief naar de Kamer over de maatregel, een besparing van 19 miljoen euro op de begroting van Volksgezondheid die volgende week in de Kamer wordt besproken. „Dit gaat alleen maar meer geld kosten”, zegt Leo Kliphuis, die optreedt als woordvoerder van sector.

Een man komt bij de dokter. Hij heeft last van depressies, spreekt geen Nederlands, maar heeft wel een verblijfsvergunning. Krijgt hij vanaf 1 januari volgend jaar geen tolk meer?

„De man moet zelf betalen voor de tolk. Maar hij zal dat waarschijnlijk nog niet weten. Dus zijn eerste consult zal opgaan aan de uitleg van de arts over een tolk. Dat hij de volgende keer zelf een tolk moet betalen, of zelf een tolk moet meenemen.”

Zelf een tolk meenemen?

„Ja. En daar komt de dokter meteen in de problemen. Want hij moet zien uit te vogelen of de patiënt zijn ziekte wil toevertrouwen aan een derde partij. Een neef, een buurman. Bovendien druist het gebruik van een niet-professionele tolk in tegen de beroepsnormen van een arts.”

Volgens minister Schippers van Volksgezondheid heeft die man zelf de verantwoordelijkheid om Nederlands te leren.

„Klopt. Mensen moeten Nederlands beheersen. Maar er zijn nu eenmaal mensen voor wie dat niet opgaat. Neem een Somalische asielzoeker die na een paar maanden een verblijfsvergunning krijgt. Die spreekt echt nog geen Nederlands. Dat probleem wordt nu bij de dokter neergelegd.”

De minister zegt: er moeten keuzes worden gemaakt. De financiële huishouding moet op orde.

„Deze maatregel gaat alleen maar meer geld kosten. Zonder een goede tolk, zonder wederzijds begrip, is een huisarts sneller geneigd een patiënt door te verwijzen naar een specialist in het ziekenhuis. Voor de zekerheid. Dus de patiënten die het Nederlands niet machtig zijn, zullen relatief veel zorg gebruiken.”

Kan de patiënt niet zelf betalen voor een professionele tolk? Het gaat om pakweg 35 à 40 euro per consult.

„We praten over migranten, vaak uit een lage sociaal-economische klasse. Deze maatregel bevordert de rechtsongelijkheid op meerdere manieren. Vergeet niet: justitie vergoedt haar tolken wél. Stel, een net gescheiden, niet Nederlandssprekend echtpaar krijgt ruzie. Ex-man mishandelt ex-vrouw. De man wordt gearresteerd en krijgt op het politiebureau een gratis tolk. De vrouw in het ziekenhuis moet zelf een tolk betalen.”

Ook asielzoekers vallen niet onder de bezuiniging.

„Klopt. Zij vallen niet onder het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, maar onder een regeling van Veiligheid en Justitie. Heten wij die asielzoeker vervolgens welkom in Nederland, dan verliest hij het recht op vergoeding van tolkkosten.”

De maatregel is principieel onjuist én het is geen bezuiniging? Waarom dan dit kabinetsvoornemen?

„Ik vermoed dat het ministerie met een stofkam door de begroting is gegaan. Het kwam deze post tegen, 19 miljoen euro per jaar aan tolkkosten. Het schrappen van de post heeft het plezier van de eenvoud.”

Kan de zorgsector de tolk niet betalen?

„Daar zal het op neerkomen. En de zorgverzekeraars draaien waarschijnlijk op voor de kosten.”

Dat klinkt als een oplossing.

„Ja, maar een bezuiniging is het niet. De zorgpremie gaat eenvoudigweg omhoog. Elke Nederlander betaalt straks mee aan de tolken. Net als nu. Alleen betalen we straks meer. Meer administratie, meer consulten.”