Fondsdirecteur Lawson: 'De selectie wordt moordend'

De nieuwe cultuursubsidie-systematiek van het Fonds Podiumkunsten zit knap en helder in elkaar, vindt het veld. Maar de schade is groot.

John Snijders, artistiek leider van het Ives Ensemble, staat met een ontgoochelde blik aan een statafeltje in De Doelen. Net als honderden andere leiders van culturele instellingen is hij naar Rotterdam gekomen om uitleg te krijgen over de nieuwe subsidieregeling van het Fonds Podiumkunsten. De regeling is pas woensdagochtend door het fonds gepubliceerd, maar Snijders heeft ook niet veel tijd nodig om te beseffen wat die voor zijn muziekensemble betekent: „De kans is groot dat wij de drempel om subsidie aan te mogen vragen al niet halen. Je moet minimaal veertig voorstellingen per jaar hebben gespeeld, wij halen er dertig. Overigens geheel in afspraak met het fonds, want dat weet ook dat er voor de moderne muziek die wij maken geen groot publiek is.”

Toch gaat hij een poging wagen te redden wat er te redden valt. De eigen inkomstennorm van 20 procent haalt zijn ensemble wel, dus misschien wil het fonds dispensatie verlenen. „Maar zelfs al krijgen we subsidie, dan is dat 1.500 euro per voorstelling bij lange na niet toereikend om de kosten te dekken. Een gemiddeld concert kost 10.000 tot 15.000 euro, en dan eten onze dertien musici nog droog brood.”

Het publiek in de G.W. Burgerzaal wordt stil als George Lawson, directeur van het Fonds Podiumkunsten, het woord neemt. „Het wordt een moordende selectie”, zegt hij.

Het fonds krijgt vanaf 2013 24,5 in plaats van 40 miljoen euro om te verdelen. Lawson legt uit dat het fonds niet alleen geld wil besteden aan meerjarige subsidies, maar ook geld beschikbaar wil houden voor losse projecten. Daardoor gaat de subsidie voor meerjarige subsidies met 38 procent omlaag. De druk op het fonds is extra groot omdat er ook instellingen zullen aankloppen die niet meer door het Rijk worden gesubsidieerd. Lawson doet een sombere voorspelling: „Als al het daarvoor in aanmerking komende aanbod daadwerkelijk zou aanvragen, overleeft in geld uitgedrukt minimaal 60 procent van het nu door het Rijk en het fonds gesubsidieerde aanbod de selectie niet.”

Gezelschappen die nu nog meer dan 1 miljoen euro subsidie per jaar krijgen, zullen sowieso moeten inleveren. Er gaan nieuwe maxima gelden, berekend op 80 voorstellingen per jaar. De meeste muziekensembles halen dat aantal lange niet, en zien zich dus geconfronteerd met halvering van de subsidie. Dat geldt voor grote en gerenommeerde muziekensembles als Asko/Schönberg of het Nederlands Kamerkoor. Ook theatergezelschap Orkater en O.T. Theater zullen moeten inleveren.

Ook de festivals die geen subsidie meer krijgen van het Rijk, zoals het Festival Oude Muziek, Oerol en Holland Dance Festival, gaan er fors op achteruit. Het Festival Oude Muziek krijgt nu nog 850.000 euro maar de bovengrens wordt 300.000 euro.

In de pauze mogen de aanwezigen vragen stellen via sms of internet. Er komen bijna 300 vragen binnen. Lawson en Henriëtte Post, lid van de raad van bestuur van het fonds, beantwoorden er op het podium enkele tientallen. Op de website van het fonds verschijnt binnenkort een lijst veelgestelde vragen.

Na afloop wordt nagepraat in de foyer. Directeuren maken subsidieberekeningen in opschrijfboekjes. Een enkeling is blij met de nieuwe systematiek. Vevi van der Vliet, algemeen directeur van dansgroep ISH, die streetdance combineert met andere kunstvormen, zoals opera, zegt dat het verdelen van de subsidies per voorstelling goed aansluit bij de manier waarop haar gezelschap zelf de budgetten voor producties verdeelt. „Voor ons verandert er niet veel”, verwacht ze. „Het fonds wil graag de pluriformiteit van de podiumkunsten behouden, dat geeft cross-overinstellingen een voorsprong.”

Iris Daalder, beleidsmedewerker van de Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten, voorziet problemen met de afstemming met gemeenten en provincies. Instellingen die ook vanuit die hoek subsidie ontvangen, krijgen bij het fonds een streepje voor. Maar veel gemeenteraden beslissen pas eind 2012 of ze subsidie geven. „De onzekerheid zal voor veel instellingen nog veel langer duren”, zegt Daalder.

„Het nieuwe subsidiesysteem is op zichzelf heel helder”, vindt Marianne Versteegh, secretaris van belangenvereniging Kunsten ’92. „Het is knap dat het fonds eruit is gekomen, maar treurig dat het dit moet doen.”

    • Claudia Kammer