Diego Velázquez:

De overgave van Breda (‘Las Lanzas’, 1634, Prado, Madrid)

Velázquez’ Overgave van Breda is in Spanje een klassieker. En niet alleen omdat het een van de beste doeken is van een van Spanjes grootste schilders. Het toont ook een van de belangrijkste overwinningen van het Spaanse leger tijdens de Tachtigjarige Oorlog: de bezetting, na tien maanden stugge tegenstand, van Breda – een overwinning die in Nederland slechts met moeite in de geschiedenisboeken is terug te vinden.

Het schilderij is mede zo bijzonder doordat Velázquez niet met open ogen in de val van de oorlogsretoriek is gestapt. Kijk vooral naar de Spaanse commandant Spinola: we zien geen gestaald krijgsheer, maar een gentleman die vriendelijk, bijna grootmoedig de sleutel van Breda aanvaardt uit handen van de Nederlandse commandant Justinus. Tegelijk gebruikt Velázquez allerlei subtiele trucs om zijn landgenoten beter tot hun recht te laten komen. Zo zijn er net wat meer Spanjaarden dan Hollanders te zien, zijn de Spanjaarden geraffineerder gekleed en worden zij gesteund door een rij fiere lansen. Gelukkig was er ook nog troost voor de Nederlanders: drie jaar nadat Velázquez dit doek had geschilderd was Breda alweer terug in Nederlandse handen.