De volgende klifhanger komt uit Amerika

Het vermogen van de schuldencrisis om klifhanger na klifhanger te produceren lijkt oneindig. Nu het Griekse referendum weer, dat er misschien wel of niet gaat komen, met een onzekere uitslag. Straks het lot van de Italiaanse regering-Berlusconi, met een rcordrente vanmorgen van 6,4 procent. Of de nieuwe samenstelling, straks, van het Slowaakse kabinet. Volgend jaar – want denk niet dat de eurocrisis dan over is – de Franse presidentsverkiezingen. In de tussentijd de eerste confrontatie binnen het bestuur van de Europese Centrale Bank, die hoe dan ook met iets onconventioneels over de brug zal moeten komen, ditmaal onder leiding van een Italiaan. En dat onconventionele zou dan heel goed strijdig kunnen zijn of lijken met het mandaat van de ECB. Waarna de nieuwe koers, als deze de Bondsdag overleeft, weer kan worden aangevochten bij het Duitse Constitutionele Hof.

Klifhanger na klifhanger. En deze opsomming is maar een bloemlezing. De naam van de Amerikaanse oud-minister van Defensie Donald Rumsfeld duikt daarbij al snel op. Niet wegens diens overbekende referentie naar ‘onbekende onbekenden’, waar Europa er vast nog veel van gaat meemaken. Meer wegens een ander principe, dat al weer vergeten is: Shock and awe.

De vestiging van de Europese muntunie lijkt, terugkijkend, best veel op Rumsfelds strategie voor de omverwerping van de Iraakse dictator Saddam Hoessein in 2003. Zo snel mogelijk naar Bagdad met relatief weinig troepen, en het veroverde achterland handelen we later wel af. Al werd er vooraf gewaarschuwd dat dit een puinhoop zou veroorzaken die de hele operatie later in gevaar zou brengen. Ook Europa stevende met te weinig middelen in sneltreinvaart op zijn muntunie af en sloeg waarschuwingen in de wind dat het veroverde terrein niet mocht worden verwaarloosd.

Krijgt de markt rust? Zeker niet, want de volgende klifhanger komt er al weer aan. Nee, niet hier. In de afgelopen zomer zwenkte het Oog van de Markt kortstondig van de Europese schuldencrisis naar die in de Verenigde Staten. Daar vond in juli en begin augustus een harde confrontatie plaats tussen de Democratische regering-Obama en het door de Republikeinen gedomineerde Huis van Afgevaardigden, over het verhogen van het schuldplafond van de Amerikaanse overheid. De zaak werd zodanig op de spits gedreven dat Standard & Poor’s de VS op 6 augustus de AAA-status ontnam. Een compromis werd gevonden door een commissie in te stellen van Democraten en Republikeinen die later dit jaar een voorstel moest doen over de precieze invulling van ten minste 1.200 miljard dollar aan bezuinigingen die overeen waren gekomen in ruil voor het verhogen van het schuldplafond.

Dat moment is bijna aangebroken. Op 23 november, dus over krap drie weken, moet het voorstel klaar zijn. Op papier is de procedure keihard: amendementen op het voorstel zijn niet mogelijk en al op 23 december, vlak voor Kerst, moet er over worden gestemd in het Congres. Als het voorstel wordt verworpen komt een alternatief scenario in werking. Dat behelst dan 984 miljard aan automatische bezuinigingen, waarvan meer dan de helft op Defensie.

Zou het inderdaad zo soepel gaan? Reken er niet op. Dit wordt een nieuwe, bloedige slag in de oorlog tussen Democraten en Republikeinen in de opmaat naar de presidents- en congresverkiezingen over een jaar, met als gijzelaar de Amerikaanse financiële reputatie. Wie op de financiële markt had gehoopt op een rustig einde van het jaar met een welverdiende skivakantie, kan maar beter een annuleringsverzekering afsluiten.

Maarten Schinkel

    • Maarten Schinkel