Tweede Kamer ziet nog maar weinig in het reddingsplan

Premier Rutte zou het liefst eigenhandig een streep halen door het Griekse referendum. Ook de oppositie ziet nog maar weinig in het reddingsplan voor de euro.

De afweging voor de leden van de Tweede Kamer werd gisteravond opeens een stuk gemakkelijker. Met een Grieks referendum in het vooruitzicht kwam het reddingspakket voor de euro in een heel ander daglicht te staan. De VVD-fractie was nog het mildst door het referendum „ongewenst” te noemen en het pakket te betitelen als stap in de goede richting. „Het komt nu aan op de uitwerking”, zei Mark Harbers.

Met die positieve kijk op de afspraken die vorige week bij de eurotop zijn gemaakt, kwam hij bijna alleen te staan. Kamerlid Elly Blanksma van coalitiegenoot CDA was heel wat kritischer. „Het referendum moet eerst van tafel”, zei zij. Het reddingspakket van vorige week was „een knappe prestatie. Tot vandaag.”

En gedoogpartner PVV deed er bijna letterlijk het zwijgen toe. „Wat een wanvertoning”, sprak Tony van Dijck. En binnen een minuut zat hij alweer in zijn bankje. De gedoogpartner heeft zich altijd tegen steun aan de Grieken gekeerd en niemand kon verwachten dat het voorstel van een referendum daar verandering in zou brengen.

Door zijn snelle optreden voorkwam Van Dijck wellicht kritische vragen van de oppositie. PVV-fractievoorzitter Geert Wilders twitterde later: „De eurotop is ’n complete euroflop. Met referendum Griekenland kan het eurotop-akkoord de prullenbak in. Mooi. Nu ook snel referendum in NL!”

Premier Rutte had aan het eind van de avond weinig tijd nodig om zijn knopen te tellen. „Het is logisch dat wij nu een debat voeren over de eurotop van vorige week. Maar het is zeker niet mijn bedoeling om vanavond groen licht te vragen”, zo begon hij zijn betoog.

PvdA-Kamerlid Ronald Plasterk had direct een reactie klaar. „Dat groene licht zou u ook niet krijgen.” Tot nog toe heeft de PvdA steeds een sleutelrol gespeeld en, samen met GroenLinks en D66, voor een meerderheid gezorgd. Maar voor het debat was al duidelijk dat het dit keer anders zou lopen. Plasterk vond de reactie van Rutte op het Griekse referendum eigenlijk veel te laconiek. „Zijn ze nu helemaal belatafeld? Zelfs als ze dit onzalige idee van tafel halen heeft dit pakket een fikse deuk opgelopen.”

Ook Europagezinde partijen als GroenLinks en D66 zagen toch wel erg veel gaten in het oorspronkelijke plan. Gaten die de financiële markten – zie bijvoorbeeld de hoge rente op Italiaans schuldpapier – inmiddels ook ontdekt hebben. „Het is allemaal niet goed genoeg. De week van de waarheid werd de week van de verwarring”, aldus Wouter Koolmees (D66). „Dit is niet te veel Europa, het is te weinig Europa”, zei hij in de richting van PVV en SP.

‘Uitwerking’ was gisteren zo’n beetje de meest gehoorde uitdrukking. Het overeengekomen pakket kan alleen worden gered door een goede uitwerking. Bijvoorbeeld uitwerking van het noodpakket dat via allerlei kunstgrepen verhoogd is tot 1.000 miljard euro.

Aan Nederland lag dat niet, liet minister Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) weten. Hij wilde best bijstorten om het fonds, dat landen en banken in problemen moet bijstaan, op een reguliere manier op sterkte te brengen. „Maar andere landen hadden daar om politieke of financiële redenen problemen mee.”

Naast verhoging van het noodfonds – belangrijk onderdeel van de ‘big bazooka’ waar steeds over wordt gesproken – is voor Nederland een sterke eurocommissaris van belang die voor naleving van de begrotingsregels moet zorgen. Om ontsporingen zoals in Griekenland en Italië te voorkomen. Maar in het akkoord is volgens de oppositie amper nog een krachtige commissaris te ontdekken. Volgens Plasterk was het eigenlijk „een vaag verhaal gebleven”.

Rutte probeerde gisteren niet eens om een meerderheid voor het pakket te krijgen. „Ik vind dit pakket een grote stap voorwaarts. Maar als de uitwerking mij niet bevalt, zal ik de Kamer er niet eens mee lastig vallen.”

Om te beginnen zou hij het liefst eigenhandig een streep door het Griekse referendum halen. Zo ver reikt zijn macht niet, maar hij zei wel: „Wij zullen er alles aan doen om dit referendum niet door te laten gaan.” En als het al doorgaat, dan snel en over een zo beperkt mogelijk onderwerp. „Laconiek is wel het laatste wat ik ben. Ik vind dit net zo erg als iedereen hier.”

Maar, zo gaf Rutte toe, er zitten grenzen aan de pogingen om de Grieken op andere gedachten te zetten. Dus werken de andere Europese landen nu al aan een brandgang om de gevolgen van een eventueel faillissement in de rest van Europa te beperken. „Ik zeg heel eerlijk dat de mate waarin we dat kunnen bepalen, begrensd is. Daarom noemde ik ook het fallback-scenario.”