Tijdgebrek is dodelijk

In Time. Regie: Andrew Niccol. Met: Justin Timberlake, Amanda Seyfried, Vincent Kartheiser, Cillian Murphy. In: 62 bioscopen. ***

„Time is the new currency”, zegt iemand aan het begin van In Time. Tijd is geld, maar dan heel letterlijk. De film speelt zich af in de nabije toekomst, in een neoliberale nachtmerrie van haves en have-nots. De mensen die over weinig tijd beschikken wonen in een getto, terwijl de rijken zich afzonderen in dure buurten in andere tijdszones die worden afgeschermd door afzettingen en beschermd door Time Keepers. Mensen krijgen allemaal 25 jaar, zien er ook uit als 25 jaar, maar wanneer ze hun tijd niet weten aan te vullen door werk, erfenis, ruilhandel en stelen, dan telt hun klok onherroepelijk af naar nul en volgt de dood.

Een busritje kost je een paar uur, maar hoe meer je werkt, hoe meer tijd je kunt opladen. Een kopje koffie? Prima, maar dan lever je weer kostbare minuten in. Je kunt ook tijd lenen, maar daar zit een stevige rente op. En ben je werkloos, dan leidt dat tot tijdarmoede. Een schraal leven waarin iedereen, behalve de rijken, altijd haast heeft. Tijd is immers van levensbelang.

Hoewel regisseur en scenarist Andrew Niccol de premisse van mensen die niet ouder worden dan een bepaalde leeftijd heeft overgenomen van de cultsciencefictionfilm Logan’s Run (1976), is In Time een niet onintelligente film. Hij heeft zelfs subversieve kantjes die aanhangers van de Occupy Wallstreet-beweging een hart onder de riem steken. Het gegeven is ook een variatie op Niccols sterke debuutfilm Gattaca (1997), waarin alleen genetisch perfecte mensen bestaansrecht hebben, de rest zijn in-valids. Zij vormen eenzelfde onderklasse als de tijdlozen in In Time.

Niccol, die ook het scenario schreef van The Truman Show, maakt met In Time een vrij opzichtige parabel. Met een simpele truc – hij vervangt consequent geld door tijd – valt misschien minder op hoe radicaal hij eigenlijk is. Terwijl In Time toch echt het hele tijdsysteem (lees: financiële systeem) laat opblazen door een Bonnie & Clyde-achtig duo.

De Clyde van deze film is arme sloeber Will, gespeeld door popster Justin Timberlake. Zijn Bonnie is het verwende meisje Sylvia uit de rijkeluisbuurt, beschermd opgevoed door haar vader, een rijke tijdbankier met miljoenen minuten in zijn bank. Ze is maar al te blij dat ze haar verveelde bestaan in kan wisselen voor een leven vol opwinding.

Samen gaan ze tijdbanken beroven. Uit idealisme, niet omdat het anarchisten zijn. Het hele systeem is namelijk ten diepste onrechtvaardig. En dat klinkt heel erg 2011, de tijd waarin de kredietcrisis bij velen tot eenzelfde gevoelens leidt.

André Waardenburg

    • André Waardenburg