Na Reykjavik ging het mis

**FOR USE AS DESIRED WITH YEAR END - FILE** In this Aug. 10, 1971 file photo, former world chess champion, America's Bobby Fischer is pictured at an unknown location in the USA. Fischer, the reclusive chess genius who became a Cold War hero by dethroning the Soviet world champion in 1972 and later renounced his American citizenship, died Thursday Jan. 17, 2008. He was 64. (AP Photo) AP

Bobby Fischer against the worldCanvas, 23.25 - 00.55 uur

De documentaire van Liz Garbus over schaker Bobby Fischer heb ik nog niet gezien, maar wordt algemeen geroemd. Liefhebbers die alles over Fischer wel dachten te weten, zijn verbluft door de rijkdom aan onbekend beeldmateriaal.

Toen Fischer in 1972 in IJsland tegen de Rus Boris Spasski speelde, was de wereld een paar maanden lang schaakgek. Henry Kissinger bemoeide zich er mee en na zijn overwinning werd Fischer in New York als een held onthaald. Daarna ging het mis. Hij kwam in de klauwen van een religieuze sekte, werd een fanatiek antisemiet en hij schaakte twintig jaar niet meer. Na 1992 werd hij een vluchteling voor de Amerikaanse justitie en schokte hij de schaakwereld met antisemitische gescheld voor een Filippijns radiostation.

Toen ik hem in 1968 ontmoette, in Israël nota bene, zei hij nog dat hij geen antisemiet kon zijn, omdat hij zelf half joods was. In een van die latere radio-uitzendingen zou hij zeggen dat de joden de olifanten uit wilden roeien, omdat hun slurven leken op de onbesneden penissen van gojse mannen. Hij was ver heen.

In 2004 werd hij in Japan gearresteerd, maar een jaar later werd hij gered door de IJslanders, die hem nog steeds dankbaar waren voor wat hij in 1972 had gedaan. Op IJsland stierf Fischer in 2008 en over zijn erfenis wordt nog steeds gevochten.

Van het dramatische verhaal van opkomst en ondergang schijnt de film vooral Fischers opkomst te behandelen; gelukkig maar.

Hans Ree

    • Hans Ree