Het bleef maar negatief

Nu Sven Kramer terug is, wil Gerard Kemkers een streep zetten onder het verleden.

Hij had het gevoel dat hij werd gezocht door de media.

Sven Kramer (R) of the Netherlands looks at his coach Gerard Kemkers after finishing his race in the men's 10000 metres speed skating competition at the Richmond Olympic Oval during the Vancouver 2010 Winter Olympics February 23, 2010. REUTERS/Jerry Lampen (CANADA) REUTERS

Dit gesprek moest niet alleen over Sven Kramer gaan, verzocht Gerard Kemkers vooraf in een mailtje. ‘Een compleet en algemeen verhaal’ zou het worden. Op de laatste dag van het trainingskamp van de TVM-ploeg in Inzell bleek de coach toch bereid uitvoerig terug te blikken op Vancouver 2010, het blessurejaar van Kramer en zijn eigen beleving in periodes van tegenslag.

„De tien kilometer van Vancouver heeft veel te lang nageijld”, stelt hij over zijn foute aanwijzing bij de wissel die Kramer zijn tweede olympisch goud kostte. „Vooral op het persoonlijk vlak ging het maar door tegen mij. Dat daar drie of vier weken lang veel aandacht voor is geweest, prima. We hebben die wedstrijd verloren om een reden. Dat mag niet gebeuren bij een topploeg, bij een succesvolle coach. Daar mag ik kritiek op krijgen. Maar voor ons was al snel duidelijk dat bij TVM niet aan mijn positie werd getornd. Omdat er een staat van dienst was die sterker was dan een incident. Dat konden veel mensen in de media niet loslaten. Het bleef maar negatief. Dat is voor mij een zware periode geweest.”

Terwijl de coach onder vuur lag, bedreigde een mysterieuze bovenbeenblessure de carrière van zijn kopman Kramer. Pas halverwege het vorig seizoen volgden een paar lichtpuntjes, de goede prestaties van allrounders Ireen Wüst en Jan Blokhuijsen bij NK en EK. „Ik voelde een bepaalde kentering”, zegt Kemkers. „De ploeg reed gewoon goed, dat gingen steeds meer mensen zien. Maar vervolgens kreeg ik zelf in de media nog één heel zware dreun bij de WK sprint in Heerenveen.”

Het weekblad NUSport schreef in een column dat Kemkers blij zou zijn geweest met de diskwalificatie van Stefan Groothuis van de concurrerende ploeg Control, die later ongedaan werd gemaakt. Voor buitenstaanders wellicht een futiliteit, voor de perfectionist Kemkers een aanslag op zijn sportmanschap. „Dit sloeg echt nergens op, het was extreem vervelend. Misschien wel het dieptepunt in mijn carrière als coach.”

Een column erger dan gemist goud? „Het heeft me ontzettend aangegrepen. Er ging zoveel van mijn gevoel in zitten. Ik was net daarvoor uitgerekend bezig geweest om Wopke de Vegt [bondscoach] te vertellen hoe hij een protest het beste kon aanpakken. Ik stond juist aan de kant van Stefan! Dan sta ik met twee koppen koffie in mijn hand in een gang, met aan het eind daarvan een groep fotografen. Ik maak een gebaar, onhandig misschien, om een beetje belachelijk te maken dat ze op sensatie uit waren. Heeft een journalist dan het recht om dat zelf te interpreteren en op te schrijven dat ik blij was met de diskwalificatie van Groothuis, zonder mij daar zelf naar te vragen? Dat heeft me veel pijn gedaan.”

Kemkers kon niet langer over alle grappen en kritiek heen stappen. „Zakelijke kritiek was terecht. Wij brachten niet genoeg mensen naar de Spelen. De wissel was een fout van mij. En als wij niet goed presteren, is het niet goed. Ik heb er geen probleem mee als journalisten daar kritisch over schrijven. Maar nu kreeg ik echt het gevoel dat ik werd gezocht. Dat merkte je ook in mijn gedrag”, zegt hij. „In interviews ging ik aanvallen horen die er misschien niet waren.”

De cruciale vraag is hoe het staat met de samenwerking tussen Kemkers en Kramer. Toptijden op de drie (3.44) en vijf kilometer (6.23) in Inzell wijzen in de richting van een geslaagde rentree. Is er na ‘de wissel’ nog honderd procent vertrouwen? „We zijn nu anderhalf jaar verder na het dieptepunt dat we in Vancouver hebben meegemaakt”, stelt Kemkers. „Dat we nu nog zo goed samenwerken, laat het meest duidelijk zien wat wij voor elkaar betekenen.”

Kramer dacht tijdens zijn blessure bij momenten aan stoppen, zijn coach niet. „Ik heb altijd in de ogen kunnen kijken van Sven en die vertelden me dat het goed zou komen. Zeker toen we helder in de gaten kregen wat het probleem was. Ik heb steeds gedacht dat het zou lukken, al zou het traject lang zijn. Ik twijfel er niet aan dat we nu de route hebben.”

Lessen uit het verleden? „Ik realiseer me vooral, zeker in het jaar dat het met Sven misging, dat hij in de categorie ‘uniek’ valt. Waar haal je als coach referenties voor iemand die vier jaar lang ongeslagen is? Ik vind zelf dat Sven daar te weinig eer voor krijgt. Mensen missen soms het begrip voor een jongeman die van zijn 20ste tot 24ste gedwongen werd op de toppen van zijn kunnen te leven. Van de vrijblijvendheid bij de Spelen in Turijn naar de bijna-robot gestuurde Sven in Vancouver, ik zag het veranderen. Dat heeft vooral te maken met the complete package, alles wat erbij komt aan verplichtingen en druk. Ik kon dat merken in training. We gingen minder hard trainen, maar de trainingen kwamen harder aan.”

Bewust wordt nu gekozen Kramer, die ook mentaal een zwaar jaar kende, niet meer zo vaak in de media te laten verschijnen. „Om rust in zijn leven te creëren, Sven controle te laten krijgen over zijn dingen. Ook zijn sponsorverplichtingen worden gecontroleerd. We hebben daar structuur in aangebracht, om het lichaam weer een kans te geven de weg omhoog te vinden.”

Over het sportieve gevecht van zijn kopman kan Kemkers boeiend vertellen. En als hij zich realiseert dat het verhaal niet alleen over Kramer moet gaan, schakelt hij enthousiast naar de vroege vorm van de broers Wouter en Remco Olde Heuvel en Jan Blokhuijsen, de moeilijke combinatie 500-5.000 meter van Wüst, de weg om Simon Kuipers goed in vorm te krijgen vanaf januari of de mogelijkheden van Jorien Voorhuis. „Ik kijk niet meer terug. Wat eraan zit te komen, is veel te mooi.”

    • Maarten Scholten