Een veel gevaarlijker drug dan adrenaline

Drive. Regie: Nicolas Winding Refn. Met: Ryan Gosling, Carey Mulligan, Bryan Cranston, Ron Perlman, Albert Brooks. In: 31 bioscopen.*****

Natuurlijk. We horen motoren brullen en banden over het wegdek scheuren. Er wordt geremd, gespind en weer opgetrokken. Drive is, zoals de titel belooft, een echte autofilm, die opdoemt tussen de rook van kokende olie en gesmolten rubber. En alsof dat nog niet genoeg is, wordt het tempo nog verder opgevoerd door de pulserende eighties-achtige soundtrack van voormalig Red Hot Chili Peppers-drummer Cliff Martinez, aangevuld met hedendaagse electrohouse van onder andere Kavinsky en College. Die zijn even glossy, koel en ongenaakbaar als de zilverkleurige Chevy Impala waarin de hoofdpersoon in de openingsbeelden van de film na een overval op de vlucht slaat.

Maar Drive is geen actiefilm in traditionele zin. De door Ryan Gosling gespeelde, naamloze protagonist rijdt weliswaar hard, maar zo angstaanjagend kalm en stoïcijns dat je zweethanden krijgt van zijn stalen zenuwen. Trap op die gaspedaal, wil je roepen. Maar hij weet wel beter: stuurmanskunst en een feilloze kennis van het stratenplan, daar draait het om. Overdag is hij stuntman en mecanicien, ’s nachts rijdt hij door de ‘mean streets’ van Los Angeles als vluchtautobestuurder. En ergens tussen middernacht en dageraad ontspint zich een onvervalste film noir waarin hij als tragische held vermalen dreigt te worden tussen de kruimelcriminele baas van zijn garage en diens maffiose zakenpartners, zijn platonische liefde voor zijn buurvrouw, zijn wonderlijke loyaliteit aan haar delinquente echtgenoot en zijn eigen koelbloedige agressie.

Drive is gewelddadig en gemeen. Ryan Gosling speelt een uitdrukkingsloze antiheld op wiens uitgestreken gezicht je als toeschouwer al je verlangens naar heldendom kunt projecteren. En de Deense regisseur Nicolas Winding Refn kijkt graag naar dat gezicht, in het imposante widescreen waarin hij zijn film heeft geschoten. Het is een film die even onberekenbaar en beheerst als zijn hoofdpersoon is, en het moet daarom zijn geweest dat de jury in Cannes dit jaar besloot de regieprijs aan een genrefilm te geven.

Genre ja, maar uitgebeend genre, slaapwandelend, minimalistisch genre. Genre zoals genre alleen door filmauteurs bespeeld kan worden: alleen nog gebruikmakend van de visuele retoriek en poëzie die het genre eigen is en verder geen overbodige ruis. Drive is daarom een van de opwindendste films van het jaar. Een autofilm in z’n meest pure vorm. Maar wie dan aan The Fast and the Furious of andere accelererende cinema denkt, die wordt net zo teleurgesteld als die vrouw uit Michigan die een rechtszaak tegen de filmmakers aanspande om haar geld terug te krijgen omdat de trailer haar een adrenalineshot beloofde. Drive is een veel gevaarlijker drug.

Dana Linssen

    • Dana Linssen