De 'Egyptische Voltaire' is besmet man

Iedereen was vol lof over Ismail Serageldin, de bibliothecaris van Alexandrië, die zondag sprak in Nederland. Wie waren dan al die demonstranten?, vraagt Ramy El-Dardiry.

De bibliothecaris van Alexandrië, Ismail Serageldin, gaf eergisteren een lezing voor het gerenommeerde Nexus Instituut in Tilburg. Hij werd als held ontvangen door organisator Rob Riemen, door honderden enthousiast klappende toehoorders en door Nederlandse journalisten.

Eindelijk hoefden we niet langer te zoeken. Met Serageldin is volgens de website van het Nexus Instituut de Voltaire gevonden van de Arabische wereld.

Wat een geruststelling is dit. De queeste van oud-politica Ayaan Hirsi Ali is hiermee voltooid.

Afgelopen zaterdagavond mocht Serageldin op primetime, bij Nieuwsuur, zijn kijk geven op de situatie in Egypte. NRC Handelsblad publiceerde op vrijdagmiddag al een uitgebreid interview.

Dit was niet geheel verrassend. Een positief verhaal van een verlichte moslim is een zeer welkome afwisseling voor de doembeelden die de prille Arabische opstanden lijken te laten veranderen in fundamentalistische nachtmerries.

De bibliothecaris sprak mooie woorden. Het eens zo kosmopolitische Alexandrië zou een voorbeeld kunnen en moeten zijn voor zowel de Arabische als voor de Europese wereld. Serageldin sprak over verlammende angsten, over de plicht van intellectuelen om hun samenleving kritisch te beschouwen door haar een spiegel voor te houden en over de noodzakelijke toewijding aan de waarheid.

Wat Serageldin nog meer deed, was liegen over de demonstraties op het plein van zijn eigen bibliotheek.

Terwijl hij de elite van Nederland met zijn zalvende woorden paaide, demonstreerden jonge Alexandrijnen en zijn eigen werknemers tegen de corruptie die plaatsheeft binnen de directie van de bibliotheek. Al een halve week komen zij samen bij de bibliotheek. Ze organiseren sit-ins tegen corruptie, tegen het oude systeem, tegen de mensen die Egypte uit eigenbelang kapot hebben gemaakt – inderdaad, tegen Serageldin zelf.

In Tilburgbeweerde de bibliothecaris anders. Met een stalen gezicht verkondigde hij dat moslimradicalen, in zijn woorden „zeloten”, de bibliotheek bedreigen.

Waar en wanneer hebben we dit verhaal eerder gehoord?

Precies, we hoorden dit eerder in het Egypte van dictator Mubarak. Altijd als er iets gebeurt wat ingaat tegen de wensen van de heersende machthebbers, worden de islamisten van stal gehaald.

De beroemde slagzin van de Moslimbroederschap, ‘Islam is de oplossing’, is met zo’n houding waarheid geworden voor de onderdrukkende, seculiere regimes van het Midden-Oosten.

Wellicht was deze ‘nee-het-zijn-de-islamisten’-reflex ook wel te verwachten voor een man die zijn carrière mede heeft te danken aan zijn nauwe banden met Suzanne Mubarak, de ongekroonde corruptiekoningin van Egypte, en aan zijn connecties binnen de schijndemocratische Nationale Democratische Partij. De riante salarissen – vele malen het salaris van een universiteitshoogleraar – die hij laat uitbetalen aan enkele van zijn vriendjes die hoge posities binnen de bibliotheek hebben verworven, illustreren het probleem.

De revolutie in Egypte is nog niet voorbij. Ze is nog maar nauwelijks begonnen. Het leger, dat sinds 1952 de macht heeft, en zijn vazallen zijn niet van plan om de macht zomaar uit handen te geven.

Hier, in Nederland, in het Westen, zijn we vooral driftig op zoek naar de lichtpuntjes die ons ervan kunnen overtuigen dat de Arabische wereld niet zal vervallen tot extremisme en geweld. Hiermee sluiten we wederom onze ogen voor de ontwrichtende machtspolitiek in de Arabische wereld.

Zo kon het gebeuren dat oud-premier Lubbers de dubieuze bibliothecaris gedurende enkele minuten de hemel in prees.

De beroemde dichter Kavafis, een van de symbolen van het ware kosmopolitische Alexandrië, schreef ooit:

De Alexandrijnen beseften best

Dat het woorden waren, theater was.

Nu wij nog.

Ramy El-Dardiry is promovendus in de natuurkunde. Zijn vader is geboren Alexandrijn.

    • Ramy El-Dardiry